مدیریت و فرماندهی در اسلام صفحه 60

دشت «حنین» گذرگاهی داشت که لشگر دشمن آن را برای کمین انتخاب کرده بود و با یک حمله غافلگیرانه برق آسا، نظم ارتش اسلام را به هم ریخت به طوری که اکثر لشکر، زمام اختیار را از دست داده پراکنده شدند.

آن لحظه، یک لحظه فوق العاده حسّاس در زندگی پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) بود که باید با ابتکاری بزرگ، لشکر متلاشی شده را جمع آوری کرده، و روح تازه ای در کالبد آنها بدمد، و از نابودی و شکست حفظ کند.

در اینجا پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) با امدادهای الهی ، دست به دو ابتکار بزرگ زد، نخست این که تا آن روز در هیچ میدان جنگی شخصاً برای جنگ کردن وارد عمل نشده بود و تنها مدیریّت و فرماندهی را به عهده داشت، در آن روز شمشیر کشید و با شجاعت وارد معرکه قتال شد.

از سوی دیگر، «عبّاس»، عموی پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) از

پیامبر الهام گرفت و خاطره «بیعت شجره» را در نظرها مجسّم کرد و با صدای بلند و رسائی که داشت فریاد زد: «یا معْشَرَ المُهاجِریْنَ وَ الاَْنْصارِ یا أَصْحابَ سُوَرهِ اْلبَقَرَهِ یا أَهلَ بِیْعَهِ الشَّجَرَهِ إِلی اَیْنَ تَفِرُّونَ هذا رَسُولُ اللّهِ; ای گروه مهاجران و انصار! و ای یاران سوره بقره! و ای اهل بیعت شجره! به کجا فرار می کنید؟ پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) اینجاست!»(1) (عنوان کردن سوره بقره، ظاهراً به خاطر داستان طالوت و جالوت و پشت کردن اکثر لشکر طالوت به میدان نبرد و سرافکندگی آنها در پیشگاه خدا و پیروزی طالوت با لشکر اندک مؤمنش بود).

این دو امر سبب شد، لشکر متلاشی شده، دوباره جمع و سازماندهی گردد، و حرکتی نیرومند آغاز شود، و بر لشگر دشمن بتازند و آنها را از هم متلاشی کرده، گروه زیادی را اسیر کنند، و از این میدان خطرناک با پیروزی کامل باز گردند.

پاورقی

1 تفسیر «مجمع البیان»، ج 5، ص 19، ذیل آیه 25 سوره توبه.