- مقدمه 1
- بخش اول : تشریع اذان و اقامه 2
- تشریع اذان و اقامه 2
- جبرئیل ، اولین مؤ ذن 4
- موارد استفاده دیگر اذان 5
- تفسیر فرازهای اذان و اقامه 7
- بخش دوم : فرازهای اذان و اقامه 7
- تفسیری دیگر از امیر المؤ منین (علیه السلام ) 9
- تعداد جملات در اذان و اقامه 13
- حکایت و تکرار اذان 14
- بخش سوم : ثواب مؤ ذن 15
- دعای بعد از اذان 15
- ثواب مؤ ذن در روایات 16
- ثواب اذان در بیان بلال ، مؤ ذن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم ) 20
- بخش چهارم : شهادت به ولایت در اذان و اقامه 21
- ولایت در راستای شریعت 21
- حق مؤ ذن از نظر امام علی زین العابدین (علیه السلام ) 21
- شهادت حمزه سیدالشهداء به ولایت علی (علیه السلام ) 26
- شهادت خداوند و پیامبر خدا به ولایت علی (علیه السلام ) 26
- گواهی عباس ، عموی دیگر پیامبر 28
- ابن عباس و گواهی او به هنگام مرگ 29
- شهادت سلمان و ابوذر به ولایت علی (علیه السلام ) 30
- شهادت حضرت مهدی (عج ) به ولایت علی (علیه السلام ) 31
- نظر علمای شیعه درباره شهادت ثالثه در اذان 32
- مؤ ذن خداوند در آخرت 37
- اذان و اقامه ، استحباب یا وجوب 37
- بخش پنجم : احکام اذان و اقامه 37
- اذان در چند مورد ساقط است 38
- خلاصه ای از شرایط اذان و اقامه 40
- مستحبات اذان و اقامه 41
- بلال و اذان ناتمام 42
- بخش ششم : داستان های مؤ ذنین در اسلام 42
- مهاجرت بلال به شام 46
- اذان بلال بر فراز کعبه 47
- اذان بلال در قیامت 48
- اذان گو را در حال اذان شهید کردند 48
- اذان و برهان بو علی سینا 49
- بانگ اذان و رنجش معاویه از آن 49
- اذانی در دل صحرای کربلا 50
- اذانی دیگر در تاریخ کربلا 51
- کیفر مؤ ذنی خیانت پیشه 52
- قسمت اول 52
- قسمت دوم 55
- دو مؤ ذن و سوء عاقبت 58
- مؤ ذنی که زیانکار شد 58
- پی نوشتها 60
- اذان در اسارت 60
اذان و اقامه نیست . مرحوم میلانی در حاشیه می نویسد: لکنها مکمله للشهاده فینبغی ان یوتی بها ولی شهادت به ولایت مکمل شهادت به توحید و نبوت است ، پس شایسته است که آن را نیز ذکر کنند. مرحوم آیه الله سید محمود شاهرودی می نویسد: اگر شهادت به ولایت داد باید قصد امتثال استحباب عمومات مطلقه را بنماید چنانکه احوط و اولی این است که بعد از شهادت به رسالت ، صلوات بر محمد و آلش به همین قصد بفرستد. (70)
مؤ ذن خداوند در آخرت
علامه مجلسی (در بحار الانوار در ج 39، ص 227) نقل می کند از ابن عباس که گفت : در قرآن آیه ای است که مردم آن را نمی شناسند این آیه فاذن مؤ ذن بینهم (71) مؤ ذنی بین آنها فریاد می زند ان لعنه الله علی الظالمین ای یقول الا لعنه الله علی الذین کذبوا بولایتی و استخفوا بحقی .
می گوید که لعنت خدا بر ظالمین یعنی آگاه باشید! لعنت خدا بر کسانی که ولایت مرا تکذیب کردند و حق مرا سبک شمردند. امام باقر (علیه السلام ) فرمود: منظور از مؤ ذن ، امیر المؤ منین (علیه السلام ) است . در خطبه افتخار می فرماید: و انا اذان الله فی الدنیا و مؤ ذنه فی الاخره و من اذان خدا در دنیا و مؤ ذنش در آخرتم . منظورش این آیه سوم سوره برائت است که ؛ اذان من الله و رسوله . (72)
و همچنین آیه فاذن مؤ ذن زیرا امیر المؤ منین (علیه السلام ) در دنیا منادی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم )
برای دشمنانش بود (در تبلیغ آیات سوره برائت ) و نیز منادی و مؤ ذن خدا در آخرت برای دشمنانش نیز گردید.
بخش پنجم : احکام اذان و اقامه
اذان و اقامه ، استحباب یا وجوب
این بخش حاوی مسائل فقهی و فتوایی است که با رجوع به کتابهای رساله ، بخشی از فتوای مجتهدین گذشته و یا حال در مورد مسائل اذان و بخش ، بیشتر از کتاب شریف عروه الوثقی ، نسخه ای که در اختیار این جانب است و ده نفر از فقهای برجسته و اعاظم دانشمندان شیعه بر آن شیعه بر آن حاشیه زده اند و نظرات خود را اظهار نموده اند، استفاده می کنیم . (73) در بحث اذان و اقامه آمده است :
حرفی نیست در استحباب مؤ کد در مورد اذان و اقامه در نمازهای یومیه چه ادا انجام شود و چه قضا، چه در جماعت خوانده شود و چه فرادی در مسافرت و در غیر مسافرت برای زنان و مردان . اما بعضی از علماء قائل به وجوب اذان و اقامه شده اند و دسته ای این وجوب را اختصاص به نماز مغرب و صبح داده اند و برخی به نماز جماعت که اذان و اقامه را شرط صحت نماز جماعت دانسته اند.