اسلام همان اسلام است صفحه 18

آری, در گذشته قاضی, همان گونه که اسلام تکلیف او را مشخّص کرده بود, مانند یک فرد معمولی در مسجد یا یکی از مکان های عمومی برای خدمت به مردم حضور می یافت تا در دسترس و حضور همگان باشد و بر اساس گفته شهود و دلایل موجود, یا طبقِ سوگند «قسامه»1 میان آنان داوری نماید2

. گاهی نیز, بر اساس برخی قرائن و شواهد دیگری که کاشف از اصل دعوا وماهیّت آن بود قضاوت می کرد, که این گونه قضاوت ها, برحسب موازینِ اسلامی مذکور در بابِ قضاوت انجام می گرفت .

در یک مرحله از تاریخ اسلام, مسئولیت قضاوتِ یکی از قاضیان که در شهر بزرگ و پر جمعیت کوفه قضاوت می کرد, بسیار طولانی شد به طوری که از زمان عمر بن الخطاب تا زمان عبدالملک بن مروان ادامه پیدا کرد . این فرد در تمام این مدّت قاضی بود, و شیوه کار او بدین گونه بود که در مقابل مردم و بی هیچ پرده پوشی و این دست آن دست کردن و سهل انگاری در مسجد حضور می یافت و در بین مردم به داوری می پرداخت . یکبار به مسجد نیامد و درخانه بین دو نفر داوری کرد . چون این خبر به امام علی علیه السلام رسید او را بابت این کار سرزنش نمود و به وی دستور داد تا برای قضاوت در مسجد و میان مردم حضور یابد . در صدر اسلام دادگاه اسلامی این گونه بود و قاضی دور از هر آلودگی به ساده ترین شکل و سریع ترین و جه ممکن, به حلّ مشکلات و اختلافات مردم می پرداخت .

امّا امروزه همه این مزایای نظام قضایی اسلام از بین رفته, پاکی و عدالت از شرایط قضاوت محسوب نمی شود . قضاوت بی نهایت پیچیده شده و نه تنها اغلب غیر اسلامی شده است, بلکه همان گونه که در همه کشورهای اسلامی شاهدیم, بر اساس قوانینِ وارداتی غرب یا شرق, یا براساس قوانینی است که قانون گذاران آن

به نظامِ قضائی اسلام اعتقادی ندارند و یا بی اطلاع از احکام قضایی اسلامی هستند . قضاوت می کنند .

پی نوشتها

جامعه و سیاست در اسلام

جامعه و سیاست در اسلام