نقش ائمه علیهم السلام در احیای دین جلد 2 صفحه 105

پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را نقل کنند،بعضی از صحابه را از بیرون رفتن از مدینه منع کرد. (1)

همچنین زنان پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را از سفر به خارج مدینه،حتّی سفر حج،منع کرد.جز یک بار، آن هم تحت کنترل شدید عثمان و عبد الرّحمن بن عوف،چنان که در گذشته بیان داشتیم.

اینک سه نمونه از اثر این شدّت عمل در جلوگیری از روایت حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را بیان می نماییم:

سعد وقّاص در سفر حج از مدینه به مکّه و به هنگام بازگشت از مکّه به مدینه،حتّی یک حدیث هم از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم روایت نکرد. (2)

با توجّه به آنکه در سفر حج ضرورت دارد که سنّت پیامبر در اعمال حج بیان گردد،روشن می شود سیاست عمر در نهی از روایت حدیث تا چه اندازه در اصحاب پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم اثر کرده بود.

عبد اللّه بن عمر در مدّت یک سال،برای شخص همراه خود،یک حدیث هم از پیامبر روایت نکرد. (3)

عمر آنگاه که قرظه بن کعب انصاری را برای انجام کاری به کوفه فرستاد،به او سفارش کرد از پیامبر حدیث روایت نکند.و هرگاه از او می خواستند از پیامبر چیزی روایت کند،می گفت:«عمر ما را از روایت حدیث نهی کرده است.» (4)

*** عمر به جای نشر حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،دستور می داد«قرآن»بخوانند؛ولی در مورد قرآن نیز، از اینکه دربارۀ معنی و تفسیر آن پرسش شود،شدیدا نهی و جلوگیری می کرد.

زمانی یک نفر از اشراف قبیلۀ تمیم،به نام صبیغ بن عسل تمیمی،از معنای«و الذّاریات ذروا...»سؤال کرد.عمر او را به مدینه طلبید و آن قدر با چوب خرما به سرش زد که خون از دامن پیراهنش چکید،و سپس او را زندانی کرد.پس از مدّتی دوباره او را طلبید و صد ضربه چوب بر کمرش زد و کمر وی را مجروح ساخت.سرانجام او را به بصره تبعید کرد و دستور داد کسی با او سخن نگوید،تا آنکه ابو موسی اشعری پس از مدّتی او را شفاعت کرد و عمر او را آزاد ساخت.

1- 1) -رجوع کنید به:معالم المدرستین 44/2-48،باب منع کتابه [1]الحدیث.
2- 2) -سنن(دارمی)،باب من هاب الفتیا 84/1 و 85.
3- 3) -همان.
4- 4) -سنن(دارمی)85/1؛جامع بیان العلم(ابن عبد البرّ)147/2؛تذکره الحفّاظ(ذهبی)4/1 و 5.