- درس بیست و پنجم 1
- اشاره 1
- پیش گفتار 2
- مقدّمه 3
- نیروهای انسانی و غرایز او 3
- نسل عدنان: 5
- اصل و نژاد عرب 5
- اشاره 5
- نسل قحطان: 5
- اشاره 5
- وضع جامعۀ عرب قبل از اسلام 5
- وضع دینی در جزیره العرب 6
- شریعت ابراهیم،خلیل الرّحمن علیه السّلام 6
- اشاره 6
- وضع دینی،فرهنگی،اقتصادی و اجتماعی عرب قبل از اسلام 6
- شریعت عیسی بن مریم علیه السّلام 8
- شریعت موسی بن عمران علیه السّلام 8
- برخورد اهل ادیان سه گانه با یکدیگر 9
- اشاره 10
- عقیده به معاد و روز قیامت 10
- علم انساب 10
- فرهنگ عرب 10
- شعر بلیغ 12
- وضع اقتصادی عرب قبل از اسلام 13
- وضع اجتماعی و سیاسی عرب قبل از اسلام 15
- نیروی شیخ قبیله 16
- پایه های نظام قبیله ای عرب قبل از اسلام 16
- اشاره 16
- نیروی بدنی و قهرمانی در جنگ ها 17
- نیروی سرمایه 17
- نیروی شعر و شاعری 17
- اهمّیت و اعتبار قول و قرارداد در جامعۀ عرب قبل از اسلام 18
- حکّام عرب 19
- وضع مکّه و مدینه قبل از اسلام 20
- فرهنگ در مکّه و مدینه 20
- فرهنگ اهل مکّه 20
- فرهنگ اهل مدینه 20
- وضع سیاسی و اجتماعی اهل مکّه و مدینه 21
- وضع سیاسی و اجتماعی مکّه 21
- اشاره 21
- وضع طائف،شهر ییلاقی مکّه 22
- وضع سیاسی و اجتماعی مدینه 24
- اشاره 27
- درس بیست و ششم 27
- پیش از بعثت 28
- اجداد پیامبر 28
- ریاست هاشم 28
- نگاهی کوتاه به سیرۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 28
- اشاره 28
- ریاست عبد المطّلب 29
- عام الفیل 30
- ریاست ابو طالب 31
- نصب«حجر الاسود» 31
- اهل کتاب در انتظار پیامبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 32
- اشاره 34
- بعثت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 34
- آغاز دعوت عمومی 35
- عکس العمل قریش و حمایت شیخ آنها از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 36
- اشاره 36
- پیشنهادهای قریش 37
- درگیری حمزه،عموی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،با ابو جهل 39
- انقلاب علیه شیخ مکّه 40
- وفات خدیجه 43
- ابو طالب در آخرین ساعات زندگی 44
- جوانمرد اسلام رویاروی قریش 45
- اشاره 45
- اثر این قصیده 47
- آزار کفّار قریش فزونی می گیرد 48
- اشاره 48
- بر قریش: 48
- بر قبیلۀ بنی هاشم و سایر مؤمنان: 48
- ابو لهب و همسرش امّ جمیل 49
- هجرت به مدینه 52
- اشاره 52
- بنیانگذاری جامعۀ اسلامی 54
- غزوۀ بدر 55
- اشاره 55
- اختلاف در تقسیم غنائم 58
- اثر جنگ بدر بر مردمان جزیره العرب 59
- نخستین درگیری با یهود 60
- اشاره 61
- غزوۀ احد 61
- صف آرایی دو لشکر 62
- آغاز جنگ 63
- مقایسه ای کوتاه 66
- غزوۀ حمراء الاسد 66
- اشاره 68
- درس بیست و هفتم 68
- پیش گفتار 70
- سیاست ابو بکر با موافقان و مخالفان بیعتش 75
- ابو بکر،خلیفه ای از قریش 75
- اشاره 75
- سنّت در عصر ابو بکر 75
- ارزیابی این گفتارها 78
- بنی هاشم 79
- اشاره 79
- نتیجۀ کار مخالفان بیعت ابو بکر 79
- انصار 79
- واکنش دستگاه خلافت در برابر خانۀ فاطمه علیها السّلام و بست نشینان آن خانه 80
- اشاره 82
- قبایل عرب خارج مدینه 82
- سیاست حکومت ابو بکر نسبت به سنّت و حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 82
- دور نگه داشتن انصار و بنی هاشم از میدان سیاست 82
- اشاره 82
- روایت حدیث در تأیید سیاست حکومت ابو بکر 83
- علّت سکوت اصحاب پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در برابر دستگاه خلافت 85
- اهمیّت قول و قرارداد در نظر اعراب جزیره العرب 85
- عملکرد حکومت ابو بکر با حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 86
- جلوگیری از روایت حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 89
- اشاره 92
- درس بیست و هشتم 92
- اشاره 93
- عمر خلیفه ای از قریش 93
- سیاست حکومت در عصر عمر 93
- سنّت در عصر عمر 93
- سیاست برتری جویی برای قبیلۀ قریش 94
- چگونگی حکومت قبیلۀ قریش بر مسلمانان 95
- سیاست برتری جویی برای نژاد عرب 96
- سیاست بنیان گذاری نظام طبقاتی در جامعۀ مسلمانان 98
- سیاست حبس صحابه در مدینه 99
- سیاست ساختن ذوی القربی و اهل بیت برای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 100
- معرّفی عبّاس و فرزندش به عنوان ذوی القربی و اهل بیت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 101
- حکمت دستور الهی در معرّفی اهل البیت علیهم السّلام 102
- معرّفی عایشه در مقام بانوی نمونۀ اسلام 103
- معرّفی ابو بکر و عمر به عنوان دو یار برتر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 103
- سیاست جلوگیری از انتشار حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 104
- اشاره 104
- سیاست حکومت عمر نسبت به حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 104
- علّت نهی عمر از روایت حدیث و پرسش از تفسیر قرآن 106
- تعیین احکام و قوانین توسّط خلیفه 107
- نشر اخبار بنی اسرائیلی 107
- روایت حدیث در تأیید سیاست خلیفه 107
- نمونه ای از روایت حدیث در تأیید سیاست عمر 108
- بینشی که این گونه روایت ها پدید آورد 109
- بازگشت به بحث سیاست عمر 111
- اشاره 112
- پایان خلافت عمر و تعیین شورای شش نفری 112
- جریانات پس از بیعت 114
- ارزیابی شورا و بیعت عثمان 114
- نتیجۀ بحث 116
- سیاست حکومت عثمان 117
- دورۀ شش سالۀ اوّل 117
- عثمان خلیفۀ اموی 117
- اشاره 117
- سنّت در عصر عثمان 117
- اشاره 118
- سیاست حکومت عثمان نسبت به حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 118
- دورۀ شش سالۀ دوم 118
- چگونه خلافت عثمان به پایان رسید 119
- علیّ بن ابی طالب علیه السّلام،وصیّ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 121
- بیعت با امام علی علیه السّلام 121
- سنّت در عصر علی علیه السّلام 121
- اشاره 122
- سیاست حکومت امام علی علیه السّلام 122
- تقسیم حکومت بر شهرها 123
- نتیجۀ این سیاست 123
- چند نمونه از مقابلۀ امام علی علیه السّلام با نژادپرستی 125
- اشاره 128
- درس بیست و نهم 128
- اشاره 129
- مقدّمه 129
- انتشار احادیث اهل بیت علیهم السّلام در زمان درگیری بین سران مکتب خلفا 131
- اجازۀ تدوین حدیث در مکتب خلفا 131
- بازگشت به کار تدوین حدیث در مکتب خلفا 133
- اشاره 135
- اشاره 135
- اختلاف و فرقه گرایی در مکتب خلفا 135
- اختلاف در احکام اسلام 135
- روش سیاسی ابو حنیفه و شاگردانش 137
- اشاره 138
- اختلاف در عقاید 138
- آرای جهم و جهمیّه 139
- اشاره 139
- فرقۀ جهمیّه 139
- زندگانی جهم 140
- تحرّک سیاسی جهم 141
- فرقۀ معتزله 143
- آرای معتزله 143
- اشاره 143
- اهل حدیث 144
- فرقۀ اشعری 145
- فرقۀ سلفیّه 146
- اشاره 147
- فرقۀ وهّابیّه 147
- محمّد بن عبد الوهّاب و سعودی ها 149
- درس سی ام 150
- اشاره 150
- تعیین اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 151
- مقدّمه 151
- وحدت در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 151
- در مکتب خلفا: 152
- کتمان حدیث 152
- قیام های پیروان مکتب اهل بیت علیهم السّلام 153
- در مکتب اهل بیت علیهم السّلام: 153
- اثر تعیین اوصیای پیامبر و کتمان حدیث 154
- شناخت شیعه و تشیّع 155
- اشاره 159
- سبائیّه 159
- اختلاف در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 159
- کیسانیّه 159
- اشاره 159
- عقیدۀ کیسانیّه 160
- حقیقت این داستان 161
- غرابیّه 162
- فرقۀ سبائیّه: 164
- اشاره 164
- مقایسه بین فرقه هایی که برای مکتب اهل بیت علیهم السّلام جعل کرده اند 164
- زیدیّه 165
- غرابیّه: 165
- کیسانیّه: 165
- فطحیّه 167
- اسماعیلیّه 167
- داستان مسیلمۀ کذّاب و بنی حنیفه 171
- اشاره 171
- غلات 173
- علل به وجود آمدن فرقه های دینی 174
- اشاره 174
- مسیلمۀ کذّاب و بنی حنیفه 175
- اشاره 176
- اسماعیلیّه 176
- غلات 176
- افرادی که مدّتی در شناخت امام زمان خود دچار سردرگمی می شدند: 177
- قیام امامزادگان: 177
- حقیقت امر 178
- اختلاف های فکری در مکتب اهل بیت علیهم السّلام،در دوران غیبت کبری 179
- اخباری ها و اصولی ها 179
- خلاصۀ بحث 181
- اشاره 184
- درس سی و یکم 184
- مقام اهل بیت در سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 185
- مقام اهل بیت علیهم السّلام در کلام خدا 185
- پیش گفتار 188
- پیامبر تفسیر آیات قرآن و سنّتش را به امر پروردگار نزد دوازده وصیّ اش به ودیعت نهاد 190
- مقدّمه 190
- مجالس تعلیم منظّم 191
- اشاره 191
- سرگذشت حدیث در مکتب اهل بیت 191
- مجالس تعلیم و دیدارهای نامنظّم امام با رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 193
- دستور کتابت علوم توسّط اوّلین وصی برای دیگر اوصیا 194
- آخرین جلسۀ تعلیم 196
- جامعه یا کتاب امام علی علیه السّلام 197
- کتاب های امام علی علیه السّلام در دست ائمّه اهل بیت علیهم السّلام 198
- امام حسن،امام حسین و امام سجّاد علیهم السّلام 198
- امام محمّد باقر علیه السّلام 201
- امام رضا علیه السّلام 202
- امام موسی بن جعفر علیهما السّلام 202
- امام صادق علیه السّلام 202
- مراجعۀ امامان مکتب اهل بیت علیهم السّلام به«جامعه» 203
- اشاره 206
- سرگذشت حدیث در مکتب خلفا 206
- سخن آخر 208
- درس سی و دوم 209
- اشاره 209
- اشاره 210
- اساس تفکّرات دو مکتب در امر امامت 210
- اشاره 210
- مقدّمه 210
- خداوند حافظان اسلام پس از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را تعیین فرموده و پیامبر این امر را به امّت تبلیغ نموده است 210
- معنای لغوی خلیفه 211
- خلیفه در اصطلاح مسلمانان 212
- خلیفه در اصطلاح اسلامی 212
- امامت در مکتب خلفا 214
- اشاره 214
- خلیفه و مسلمانان 217
- اشاره 220
- امامت در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 220
- نظریۀ مفسّران در مورد تفسیر این آیه 223
- بررسی شرط انتصابی بودن 225
- اثبات امامت عموم اهل بیت علیهم السّلام 226
- اشاره 226
- حدیث ثقلین 226
- روایات تعداد ائمّه 228
- تفسیر حدیث و سرگردانی شارحان 229
- مفهوم حقیقی این روایات 235
- چگونه و چرا این حدیث از تحریف مصون مانده است 237
- اشاره 238
- جانشین آیندۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در اوّلین دعوت علنی 238
- تصریح روایات بر نام امام و خلیفۀ پس از پیامبر 238
- سرپرست بعد از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 242
- اشاره 242
- حدیث اوّل 244
- بررسی حدیث 245
- حدیث دوم 247
- اهمیّت تعیین امام علی علیه السّلام به عنوان وصیّ بلافصل پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 248
- اشاره 250
- درس سی و سوم 250
- پیش گفتار 251
- اشاره 252
- اثر اندیشه های اهل کتاب بر فرهنگ مسلمانان 252
- اشاره 252
- نشر فرهنگ اهل کتاب بین مسلمانان،توسّط خود اهل کتاب 252
- بررسی حدیث 254
- بررسی روایت ابو هریره و انس 256
- ابو هریره ،از صحابۀ پیامبر 258
- نشر فرهنگ اهل کتاب بین مسلمانان،توسّط بعضی از مسلمانان 258
- اشاره 258
- اشاره 258
- اعتراف ناگوار ابو هریره 260
- عبد اللّه بن عمرو عاص 261
- اشاره 262
- مقاتل بن سلیمان بلخی 262
- نمونه ای از روایت های جعلی مقاتل در تأیید خلفا 265
- بررسی حدیث 266
- داستان آفرینش آدم 266
- داستان کشتی گرفتن یعقوب با خداوند 267
- بینش حاصل این گونه گفتارها 267
- یهود: 268
- اثر تورات بر فرهنگ بشری 268
- اشاره 268
- مسلمانان: 269
- نصاری: 269
- نقش شناسایی کاربرد الفاظ،در فهم گفتار 270
- حقیقت و مجاز 270
- خلاصۀ سخن اینکه: 271
- اشاره 272
- مقایسه دو کتاب توحید،در دو مکتب 272
- «ابن خزیمه»در مکتب خلفا 272
- شیخ صدوق در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 273
- اشاره 274
- درس سی و چهارم 274
- صورت خدا در روایات مکتب خلفا 275
- بحث اوّل : صورت خدا در دو مکتب 275
- کشف حقیقت در روایات اهل بیت علیهم السّلام 276
- بررسی و مقایسۀ بین احادیث 277
- اشاره 277
- حذف ابتدای حدیث 277
- دو اضافه در حدیث 278
- وجه اللّه در مکتب خلفا 280
- بحث دوّم : وجه اللّه در دو مکتب 280
- اشاره 281
- وجه اللّه در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 281
- قانون اوّل برای شناخت صفات پروردگار 283
- قانون دوم برای فهم جمله های قرآن 284
- بررسی و مقایسه 285
- نتیجۀ بحث 286
- بحث سوم : عین اللّه در دو مکتب 289
- عین اللّه در مکتب خلفا 289
- اشاره 292
- عین اللّه در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 292
- بررسی اقوال و احادیث مکتب خلفا دربارۀ«عین اللّه» 292
- روایت عبد اللّه بن عمر بن خطّاب،دربارۀ«دجّال» 296
- روایت ابو هریره 297
- اشاره 298
- درس سی و پنجم 298
- ید اللّه در مکتب خلفا 299
- بحث اوّل : ید اللّه در دو مکتب 299
- اشاره 299
- انگشتان خدا در روایات مکتب خلفا 300
- حدیث اوّل:بیان معنی«ید اللّه»در قرآن 302
- پاسخ اهل بیت علیهم السّلام 302
- حدیث سوم:بیان معنی«قبضته»در قرآن کریم 303
- حدیث دوم 303
- بررسی و مقایسۀ روایات و تأویل آیات دربارۀ«ید اللّه» 304
- بحث دوم : پا و ساق خدا در دو مکتب 306
- پا و قدم خدا،در روایت های مکتب خلفا: 306
- پا و ساق خدا در مکتب خلفا 306
- ساق خدا در روایت های مکتب خلفا: 307
- تفسیر«یکشف عن ساق»در احادیث اهل بیت علیهم السّلام 308
- بررسی حدیث کشف ساق 310
- اشاره 313
- بحث سوم : عرش و کرسی در دو مکتب 313
- عرش و کرسی در مکتب خلفا 314
- عرش خدا قبل از خلق مخلوقات: 314
- عرش خدا بر پشت بزهای کوهی: 315
- سنگینی خدا بر عرش و کرسی یا«حدیث اطیط»: 316
- روایتی دربارۀ کرسی و حاملان کرسی: 317
- «حدیث اطیط»در روایت کعب الاحبار یهود: 317
- دو روایت دربارۀ عرش: 319
- چند روایت در معنای کرسی: 319
- عرش و کرسی در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 319
- یک روایت دربارۀ عرش و کرسی: 320
- مقایسۀ روایات و بررسی تأویل آیات در دو مکتب 321
- عرش و کرسی در مکتب خلفا: 321
- معنی عرش و کرسی در روایات اهل بیت علیهم السّلام: 322
- اشاره 322
- کرسی: 323
- عرش در زبان عربی: 323
- معنی استوی: 323
- نتیجۀ بحث 325
- اشاره 328
- درس سی و ششم 328
- اقوال گروه مجسّمه و مشبّهه 329
- اشاره 329
- بحث اوّل : مکان خدا در دو مکتب 329
- فرود آمدن خدا از عرش به آسمان: 330
- روایات مکتب خلفا در مکان داشتن باری تعالی و نقل و انتقال او 330
- رفت و آمد ملائکه نزد خداوند: 331
- خبر معراج: 332
- روایات اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در نفی مکان و نقل و انتقال باری تعالی 333
- اشاره 333
- تأویل آیۀ «وَ جاءَ رَبُّکَ...» : 333
- خبر عروج پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: 334
- کشف حقیقت در حدیث نزول خدا به آسمان اوّل: 334
- رفع شبهه در خبر معراج: 335
- جواب کلّی در شبهۀ مکان داشتن خداوند: 337
- بررسی و مقایسه 338
- بحث دوم : در پس پرده بودن خدا 342
- در تأویل آیات و روایات مکتب خلفا 342
- روشنگری اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 344
- بررسی و مقایسه 346
- درس سی و هفتم 348
- اشاره 348
- رؤیت خدا در مکتب خلفا 349
- رؤیت شدن باری تعالی توسّط پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در دنیا 349
- بحث اوّل: رؤیت خدا در دو مکتب 349
- اشاره 349
- رؤیت شدن خداوند توسّط امّت پیامبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در قیامت 350
- نفی رؤیت در مکتب اهل بیت صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 353
- بررسی و مقایسه 356
- هم نشینی با خدا و رؤیت او در مکتب خلفا 362
- بحث دوم : هم نشینی با خدا در دو مکتب 362
- روشنگری بحث رؤیت،در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 369
- اشاره 369
- پاسخ به احادیث رؤیت مؤمنان در بهشت 369
- بررسی و مقایسه 373
- احیای عقیده به توحید توسّط اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 377
- بحث سوّم : خلاصۀ سخن دو مکتب در توحید 377
- درس سی و هشتم 381
- اشاره 381
- بحث پیرامون قرآن؛قدیم،مخلوق یا هیچ یک 383
- در مکتب خلفا 383
- اشاره 383
- آتش افروز این معرکه 386
- در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 391
- اشاره 395
- بررسی و مقایسه 395
- چرا نمی توان قرآن را«قدیم»نامید 396
- چرا نمی توان قرآن را«مخلوق»نامید 397
- چرا نمی توان قرآن را از پیش خود نام گذاری کرد 398
- چرا مجادله در مخلوق یا قدیم بودن قرآن بدعت است 399
- تأثیر اوصیای پیامبر،در تصحیح این بینش غلط 402
- اشاره 403
- درس سی و نهم 403
- جبر و تفویض 404
- اشاره 404
- عقیده به جبر در مکتب خلفا 405
- جبر و تفویض،در روایات اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 408
- بررسی و مقایسه 415
- عالم نطفه یا جنین 416
- سعادت و شقاوت آدمی 416
- اشاره 416
- عالم دنیا 417
- عالم آخرت 419
- شناسایی الفاظ و اصطلاحات 422
- القضاء 422
- اشاره 422
- قدر 424
- فتنه 425
- درس چهلم 427
- اشاره 427
- چند اصطلاح مهم 429
- اشاره 429
- رسول 429
- وصیّ پیامبر 429
- نبی 429
- اهل بیت 430
- امام 430
- خلیفه اللّه 430
- محدودۀ سیرۀ ائمّه علیهم السّلام 431
- نقش اصلی ائمّه علیهم السّلام 431
- فهرست خدمات حضرت امیر علیه السّلام 433
- پاسخ به سؤالات علمای اهل کتاب 433
- اشاره 433
- جمع آوری قرآن 433
- راهنمایی خلفا خصوصا در احکام قضاوت 433
- نفی حجّیت سیرۀ خلفا 434
- تبلیغ اسلام صحیح 434
- فعالیت های اقتصادی 434
- شکستن نظام طبقاتی 434
- جریان سقیفه 435
- زندگانی حضرت امیر علیه السّلام در زمان خلفای سه گانه 435
- اشاره 445
- برخورد با مخالفان داخل مدینه 445
- اقدامات خلفا و برخورد حضرت امیر علیه السّلام 445
- برخورد با مخالفان خارج مدینه 446
- منع نقل حدیث از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 448
- جداسازی قرآن از شرح و تفسیر پیامبر 451
- تغییر احکام 456
- اشاره 456
- عمرۀ تمتّع در عصر پیامبر: 457
- عمره تمتع پس از عصر پیامبر: 460
- اشاره 465
- مدرک قرار دادن سیرۀ شیخین،کنار قرآن و سنّت پیامبر 465
- قضاوت های غیر عادلانه: 467
- تغییر مقام ابراهیم: 467
- تصرّف خانۀ جعفر،پسر عموی پیامبر و انضمام آن به مسجد النّبی: 467
- تغییر صاع پیامبر: 467
- غصب فدک: 467
- ازدواج های باطل: 467
- حرام کردن متعۀ نساء و متعۀ حج: 468
- تغییر حکم طلاق: 468
- بلند نخواندن «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» : 468
- مسح بر خفّین: 468
- کم کردن تکبیر نماز میّت: 468
- تغییر سهم بیت المال: 468
- تغییر مسجد پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: 468
- برداشتن حدّ نوعی شراب: 468
- نماز مستحب با جماعت به جا آوردن: 469
- تغییر در حکم صدقات: 469
- طبقاتی کردن جامعه 470
- روی کار آوردن و اختیار دادن به بنی امیّه 471
- شورش علیه عثمان،و برخورد حضرت امیر علیه السّلام 474
- اشاره 478
- درس چهل و یکم 478
- بیعت مردم با حضرت،و اهمّیت حکومت ایشان 479
- زندگانی حضرت امیر علیه السّلام در زمان حکومت 479
- اشاره 482
- مخالفان حضرت امیر علیه السّلام 482
- جنگ جمل به رهبری عایشه،طلحه و زبیر 482
- جنگ صفّین به رهبری معاویه 493
- ریاست طلبی معاویه 496
- خلاصه ای از جنگ صفّین 498
- جنگ نهروان با خوارج 500
- پیشگویی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نسبت به خوارج 502
- رفع فتنۀ قریش 514
- نتایج جنگ های حضرت امیر علیه السّلام 514
- بطلان خوارج 520
- اشاره 522
- درس چهل و دوم 522
- شکست نظام طبقاتی و ایجاد عدالت اجتماعی 523
- خدمات حضرت امیر علیه السّلام در زمان حکومت 523
- اشاره 530
- نشر معارف اسلام 530
- تبلیغ مردم 531
- قرآن کریم 532
- جدول تأسیس و تعلیم و انتشار علم نحو 540
- اشاره 541
- سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 541
- تربیت شاگردان 542
- تشویق صحابه به نقل حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 543
- نفی حجّیت سیرۀ خلفا و پایه گذاری مکتب تشیّع 546
- فهرست مندرجات 553
سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را یافتند و به طور سرّی در مواردی بیان می کردند و با شدّت عمل دستگاه خلافت روبرو می شدند.ابو ذر از مدینه به شام،و از شام به مدینه،و سپس به صحرای ربذه فرستاده شد و در آن صحرا وفات کرد (1)؛و عمّار شکنجه شد. (2)
خلیفه را در شش سالۀ اوّل،هیچ حاجتی به یاری جستن از حدیث برای تأیید سیاست خود نبود،و در شش سالۀ دوم کار دستگاه حاکمه به اندازه ای آشفته شد که هیچ توانایی برای انجام این کار نداشت.مدّت حکومت عثمان بدین سان به پایان رسید.
چگونه خلافت عثمان به پایان رسید
در اثر ستمگری های حکّام بنی امیّه،مسلمانان در شهرهای کوفه و مصر و مدینه شورش کردند و افرادی سرشناس از تیره های قریش،مانند عایشه،طلحه و زبیر،شورشیان را رهبری کردند.
کشمکش بین بنی امیّه و مسلمانان شورشی و رهبران قریشی آنها چند سال ادامه یافت.
در این مدّت حدیث هایی از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در مذّمت افرادی از بنی امیّه مانند حکم بن ابی العاص،عموی عثمان و برادرش،ولید شراب خوار و سعد بن ابی سرح منتشر شد.
در آن کشمکش ها،چند بار با وساطت امام علی علیه السّلام بین شورشیان و خلیفه،صلح برقرار شد؛ ولی در هر بار خلیفه خلاف تعهّدات خود عمل می کرد و شورشیان به مدینه بازمی گشتند و از خلیفه دادخواهی می کردند.در این کشمکش ها بنی هاشم به رهبری سرورشان،امام علی علیه السّلام بی طرف بودند و تا اندازه ای عثمان را از گزند شورشیان محافظت می نمودند.
در پایان این دوره،مسلمانان از بند و بست هایی که مدّت بیست و پنج سال بر دست و دهانشان زده شده بود،آزاد شدند.بعضی از صحابه توانستند سوابق امام علی را به یاد مردم آورند و احادیثی از پیامبر در فضایل او نقل کنند و به گوش آنها که درک صحبت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را نکرده بودند،برسانند.در نتیجۀ این تلاش ها،چشم ها به علی علیه السّلام دوخته شد و نامش زبانزد مسلمانان دور و نزدیک شد و به عنوان یگانه مرد منجی امّت شناخته شد.
شورشیان برای آخرین بار خانۀ عثمان را محاصره کردند.علی علیه السّلام دو فرزند خود،دو سبط پیامبر،حسنین علیهما السّلام را بر در خانۀ عثمان گذاشت تا نگذارند شورشیان به آن خانه حمله برند و
1- 1) -رجوع کنید به:نقش عایشه در تاریخ اسلام،بخش«عایشه در دوران حکومت عثمان»،بحث«عمّار یاسر»
2- 2) -نقش عایشه در تاریخ اسلام 196/1-198.