نقش ائمه علیهم السلام در احیای دین جلد 2 صفحه 224

راغب اصفهانی می گوید:«رجس چیز پلید است.گفته می شود:«رجل رجس»:«مردی پلید»، و«رجال أرجاس»:«مردانی پلید».خداوند می فرماید:«رجس من عمل الشّیطان»:«پلیدی ای است از عمل شیطان.»و پلیدی به چهار صورت ممکن است وجود داشته باشد:یا از نظر طبیعت،یا از جهت عقلانی،یا از نظر شرعی و یا از همۀ این جهات مثل مردار.زیرا مردار هم از نظر شرع پلید است،هم از نظر عقل و هم از نظر طبیعت انسانی.پلید از نظر شرع چیزهایی است مثل قمار و شراب.برخی گفته اند که اینها از نظر قضاوت عقل هم پلید محسوب می شوند....» (1)

ابن اثیر،لغوی مشهور در النّهایه می نویسد:«الرجس:القذر.و قد یعبّر به عن الحرام و الفعل القبیح»:«رجس چیز پلید است،و گاهی نیز گفته شده مقصود از آن،کار حرام و عمل قبیح است.» (2)

علاّمه ابن منظور گفته است:«الرجس:القذر.و قد یعبّر به عن الحرام و الفعل القبیح و العذاب و اللّعنه و الکفر.»:«رجس پلیدی است.و گاهی از حرام و کار قبیح و عذاب و لعنت و کفر به رجس تعبیر می گردد.» (3)

فیروزآبادی می گوید:«الرجس:القذر و کلّ ما استقذر من العمل،و العمل المؤدّی إلی العذاب،و الشّکّ و العقاب و الغضب.»:«رجس پلیدی و هر عمل بد و آلوده و هر کار که به عذاب و شک و جزای بد و خشم منتهی شود،می باشد.» (4)

جوهری نوشته است:«الرجس:القذر،و قال الفراء فی قوله تعالی: «وَ یَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَی الَّذِینَ لا یَعْقِلُونَ» إنّه العقاب و الغضب.» (5)

عبد القادر رازی نیز در مختار الصحاح،بدون اندک تغییری همین معنی را برای رجس ذکر کرده است. (6)

فیومی گفته است:«الرجس:النتن،و الرجس:القذر.قال الفارابی:و کلّ شیء یستقذر فهو رجس.و قال النقاش:الرجس:النجس.و قال فی البارع:و ربّما قالوا:الرجاسه و النّجاسه،أی

1- 1) -مفردات القرآن،مادّۀ«رجس»187/،چ تهران 1373 ق.
2- 2) -النّهایه فی غریب الحدیث و الأثر 200/2، [1]چ مصر 1383 ق.
3- 3) -لسان العرب [2]المحیط،مادّۀ«رجس»1128/1،چ یوسف خیاط و ندیم مرعشی.
4- 4) -القاموس المحیط، [3]مادّۀ«رجس»227/2،چ مصر.
5- 5) -الصحاح، [4]مادّۀ«رجس»930/2،چ مصر،تحقیق احمد عبد الغفور عطّار.
6- 6) -مختار الصحاح234/.