نقش ائمه علیهم السلام در احیای دین جلد 2 صفحه 238

تصریح روایات بر نام امام و خلیفۀ پس از پیامبر

اشاره

در احادیث یاد شده،چنان که دیدیم از فرد فرد خلفا نام برده نشده است.اینک به احادیثی می پردازیم که به نام خلیفه و زمامدار بعد از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم تصریح دارد و با بررسی آنها دامنۀ سخن را جمع می کنیم.

جانشین آیندۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در اوّلین دعوت علنی

اوّلین متن مورد استناد ما در این زمینه،حدیث انذار یا یوم الدّار است که مربوط به اوّلین تبلیغ آشکار پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بوده است.این حدیث در بسیاری از مصادر و مدارک تاریخی و روایی معتبر مکتب خلفا،چون تاریخ طبری،تاریخ ابن اثیر و ابو الفداء،مسند احمد،کنز العمّال،تاریخ ابن الوردی،دلائل النّبوه بیهقی و...وجود دارد که البته از نظر اجمال و تفصیل با هم اندک فرقی دارند.ما حادثۀ مزبور را از تاریخ طبری نقل می کنیم که از قدیمی ترین مصادر ما در این زمینه،و در شمار معتبرترین متون تاریخی مکتب خلفا می باشد:

امام امیر المؤمنین علیه السّلام می گوید:آنگاه که آیۀ کریمۀ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ (1)نازل شد، رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مرا احضار کرده فرمود:

«ای علی!خداوند به من فرمان داده است که خویشان و عشیرۀ نزدیک خود را به سوی خداوند دعوت کنم،و آنها را انذار نمایم.من توان این کار را نداشتم و می دانستم که هرگاه آغاز آن نمایم،با