نقش ائمه علیهم السلام در احیای دین جلد 2 صفحه 259

دسته ای بود که سواد خواندن نیاموخته بودند. (1)

وی از شاگردان نامدار کعب الاحبار بوده است.کعب دربارۀ وی گوید:

«ندیدم کسی را که تورات نخوانده،از ابو هریره به تورات آشناتر باشد.» (2)

یعنی بعد از احبار یهود که تورات را خوانده اند،داناتر از ابو هریره به تورات ندیدم.

ابن کثیر روایت می کند که گفته اند:

«کان أبو هریره یدلّس؛أی:یروی ما سمعه من کعب و ما سمعه من رسول اللّه و لا یمیز هذا من هذا.» (3)

«ابو هریره در روایت کردن تدلیس (4)می کرد.بدین صورت که آنچه را از کعب شنیده بود و آنچه را از پیامبر شنیده بود،همه را برای مردم روایت می کرد،و روایت کعب را از روایت پیامبر جدا نمی ساخت و معلوم نمی کرد.»

و نیز نقل می کند که گفته اند:

«کان أصحابنا یدعون من حدیث أبی هریره.» (5)

«همکاران ما(دانشمندان)بعضی روایت های ابو هریره را ترک می کردند.»

و نیز می گوید:

«ما کانوا یأخذون بکلّ حدیث أبی هریره.» (6)

«همۀ حدیث های ابو هریره را نمی پذیرفتند.»

دردناک تر از هر دردی این است که ابو هریره دو روایت مخالف یکدیگر از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم

1- 1) -ابو هریره خود گوید:«عبد اللّه بن عمرو عاص نویسنده بود و من نمی نوشتم.» رجوع کنید به:صحیح بخاری،کتاب العلم،باب کنایه العلم 22/1؛المحدّث الفاضل(رامهرمزی)368/؛تقیید العلم (خطیب بغدادی)82/.
2- 2) -تذکره الحفّاظ(ذهبی)39/1.
3- 3) -تاریخ ابن کثیر 109/8.
4- 4) -در علم درایه الحدیث،در شرح تدلیس گفته اند:«و دلّس المحدّث فی الاسناد:تعمّد الخطاء و الخلط».بنابراین «تدلیس»آن است که:راوی حدیثی را از کسی که در عصرش بوده روایت کند،در حالی که آن روایت را از او نشنیده باشد.(رجوع کنید به:التهذیب(نووی)8/)
5- 5) -تاریخ ابن کثیر 109/8.ذهبی نیز این کلام را مختصرا در ترجمۀ ابو هریره آورده است.رجوع کنید به:سیر أعلام النبلاء 436/2.
6- 6) -تاریخ ابن کثیر 109/8.