کتابخانه بالقرآن

نقش ائمه علیهم السلام در احیای دین جلد 2 صفحه 278

صفحه 278

او فرمود:به برادرت چنین مگوی...»

تمام این چند جملۀ مهم،از ابتدای حدیث حذف شده و تنها از آخر خبر،این جمله روایت شده است:«پیامبر فرمود:خداوند آدم را به صورت او آفریده است.»

با این حذف،چنین توهّم می شود که مرجع ضمیر در«صورته»کلمۀ«اللّه»است.لذا معنای «صورته»به جای«صورت او»،«صورتش»یا«صورت خود»فهمیده می شود و شنونده چنین می پندارد که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرموده:«خدا آدم را به صورت خود-یعنی خدا-آفریده است.»؛در این صورت معنای روایت،عین معنای عبارت تورات می شود که در آن چنین آمده بود:«خدا آدم را به صورت خود آفرید.او را به صورت خدا آفرید.»

این حذف مفصّل از حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،می تواند سه سبب داشته باشد:

ابو هریره حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را با اتّکا بر حافظه اش نقل کرده است.زیرا وی امّی بود (1)و خواندن و نوشتن نیاموخته بود،و همچنین خلفا نوشتن حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را تا آخر قرن اوّل هجری تحریم کرده بودند.

ابو هریره اندیشه های تحریف شدۀ تورات را در مدّتی قریب بیست سال پس از زمانی که حدیث را از پیامبر شنیده بود،از کعب الاحبار فرا گرفته است.طبیعی است که بدین ترتیب،حدیث کعب بهتر از حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در حافظۀ ابو هریره مانده است.بنابراین،حدیث کعب را که در حافظه اش بوده،به جای حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و به نام حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نقل کرده است.

و نیز می توان گفت:این اشتباه از آن محدّثانی می باشد که از ابو هریره حدیث نقل کرده اند، نه از خود ابو هریره.ولی در هر حال نتیجه تغییری نمی کند.

دو اضافه در حدیث

در ابتدای حدیث دوم،بر حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چنین اضافه شده که آن حضرت فرمود:

«هرگاه یکی از شما با برادرش زد و خورد کند،از زدن بر چهره خودداری کند...»

شاید این جمله،تعبیر تحریف شده ای از همان قسمت روایت باشد که به حذف آن اشاره کردیم.

ابو هریره در انتهای روایت اوّل،از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نقل کرده که فرمود:

1- 1) -سند این مطلب را در ابتدای درس گذشته،در ذیل عنوان«ابو هریره،از صحابۀ پیامبر»،عرضه داشتیم.