- درس بیست و پنجم 1
- اشاره 1
- پیش گفتار 2
- مقدّمه 3
- نیروهای انسانی و غرایز او 3
- وضع جامعۀ عرب قبل از اسلام 5
- اصل و نژاد عرب 5
- اشاره 5
- نسل قحطان: 5
- اشاره 5
- نسل عدنان: 5
- وضع دینی،فرهنگی،اقتصادی و اجتماعی عرب قبل از اسلام 6
- اشاره 6
- وضع دینی در جزیره العرب 6
- شریعت ابراهیم،خلیل الرّحمن علیه السّلام 6
- شریعت عیسی بن مریم علیه السّلام 8
- شریعت موسی بن عمران علیه السّلام 8
- برخورد اهل ادیان سه گانه با یکدیگر 9
- اشاره 10
- عقیده به معاد و روز قیامت 10
- علم انساب 10
- فرهنگ عرب 10
- شعر بلیغ 12
- وضع اقتصادی عرب قبل از اسلام 13
- وضع اجتماعی و سیاسی عرب قبل از اسلام 15
- اشاره 16
- نیروی شیخ قبیله 16
- پایه های نظام قبیله ای عرب قبل از اسلام 16
- نیروی شعر و شاعری 17
- نیروی بدنی و قهرمانی در جنگ ها 17
- نیروی سرمایه 17
- اهمّیت و اعتبار قول و قرارداد در جامعۀ عرب قبل از اسلام 18
- حکّام عرب 19
- فرهنگ اهل مدینه 20
- وضع مکّه و مدینه قبل از اسلام 20
- فرهنگ اهل مکّه 20
- فرهنگ در مکّه و مدینه 20
- وضع سیاسی و اجتماعی مکّه 21
- اشاره 21
- وضع سیاسی و اجتماعی اهل مکّه و مدینه 21
- وضع طائف،شهر ییلاقی مکّه 22
- وضع سیاسی و اجتماعی مدینه 24
- اشاره 27
- درس بیست و ششم 27
- پیش از بعثت 28
- اشاره 28
- نگاهی کوتاه به سیرۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 28
- اجداد پیامبر 28
- ریاست هاشم 28
- ریاست عبد المطّلب 29
- عام الفیل 30
- نصب«حجر الاسود» 31
- ریاست ابو طالب 31
- اهل کتاب در انتظار پیامبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 32
- بعثت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 34
- اشاره 34
- آغاز دعوت عمومی 35
- عکس العمل قریش و حمایت شیخ آنها از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 36
- اشاره 36
- پیشنهادهای قریش 37
- درگیری حمزه،عموی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،با ابو جهل 39
- انقلاب علیه شیخ مکّه 40
- وفات خدیجه 43
- ابو طالب در آخرین ساعات زندگی 44
- اشاره 45
- جوانمرد اسلام رویاروی قریش 45
- اثر این قصیده 47
- بر قریش: 48
- اشاره 48
- بر قبیلۀ بنی هاشم و سایر مؤمنان: 48
- آزار کفّار قریش فزونی می گیرد 48
- ابو لهب و همسرش امّ جمیل 49
- اشاره 52
- هجرت به مدینه 52
- بنیانگذاری جامعۀ اسلامی 54
- اشاره 55
- غزوۀ بدر 55
- اختلاف در تقسیم غنائم 58
- اثر جنگ بدر بر مردمان جزیره العرب 59
- نخستین درگیری با یهود 60
- اشاره 61
- غزوۀ احد 61
- صف آرایی دو لشکر 62
- آغاز جنگ 63
- مقایسه ای کوتاه 66
- غزوۀ حمراء الاسد 66
- درس بیست و هفتم 68
- اشاره 68
- پیش گفتار 70
- ابو بکر،خلیفه ای از قریش 75
- سیاست ابو بکر با موافقان و مخالفان بیعتش 75
- سنّت در عصر ابو بکر 75
- اشاره 75
- ارزیابی این گفتارها 78
- بنی هاشم 79
- اشاره 79
- نتیجۀ کار مخالفان بیعت ابو بکر 79
- انصار 79
- واکنش دستگاه خلافت در برابر خانۀ فاطمه علیها السّلام و بست نشینان آن خانه 80
- دور نگه داشتن انصار و بنی هاشم از میدان سیاست 82
- اشاره 82
- قبایل عرب خارج مدینه 82
- سیاست حکومت ابو بکر نسبت به سنّت و حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 82
- اشاره 82
- روایت حدیث در تأیید سیاست حکومت ابو بکر 83
- اهمیّت قول و قرارداد در نظر اعراب جزیره العرب 85
- علّت سکوت اصحاب پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در برابر دستگاه خلافت 85
- عملکرد حکومت ابو بکر با حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 86
- جلوگیری از روایت حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 89
- اشاره 92
- درس بیست و هشتم 92
- عمر خلیفه ای از قریش 93
- اشاره 93
- سیاست حکومت در عصر عمر 93
- سنّت در عصر عمر 93
- سیاست برتری جویی برای قبیلۀ قریش 94
- چگونگی حکومت قبیلۀ قریش بر مسلمانان 95
- سیاست برتری جویی برای نژاد عرب 96
- سیاست بنیان گذاری نظام طبقاتی در جامعۀ مسلمانان 98
- سیاست حبس صحابه در مدینه 99
- سیاست ساختن ذوی القربی و اهل بیت برای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 100
- معرّفی عبّاس و فرزندش به عنوان ذوی القربی و اهل بیت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 101
- حکمت دستور الهی در معرّفی اهل البیت علیهم السّلام 102
- معرّفی عایشه در مقام بانوی نمونۀ اسلام 103
- معرّفی ابو بکر و عمر به عنوان دو یار برتر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 103
- سیاست حکومت عمر نسبت به حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 104
- سیاست جلوگیری از انتشار حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 104
- اشاره 104
- علّت نهی عمر از روایت حدیث و پرسش از تفسیر قرآن 106
- تعیین احکام و قوانین توسّط خلیفه 107
- نشر اخبار بنی اسرائیلی 107
- روایت حدیث در تأیید سیاست خلیفه 107
- نمونه ای از روایت حدیث در تأیید سیاست عمر 108
- بینشی که این گونه روایت ها پدید آورد 109
- بازگشت به بحث سیاست عمر 111
- پایان خلافت عمر و تعیین شورای شش نفری 112
- اشاره 112
- جریانات پس از بیعت 114
- ارزیابی شورا و بیعت عثمان 114
- نتیجۀ بحث 116
- عثمان خلیفۀ اموی 117
- سنّت در عصر عثمان 117
- اشاره 117
- سیاست حکومت عثمان 117
- دورۀ شش سالۀ اوّل 117
- دورۀ شش سالۀ دوم 118
- سیاست حکومت عثمان نسبت به حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 118
- اشاره 118
- چگونه خلافت عثمان به پایان رسید 119
- علیّ بن ابی طالب علیه السّلام،وصیّ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 121
- بیعت با امام علی علیه السّلام 121
- سنّت در عصر علی علیه السّلام 121
- اشاره 122
- سیاست حکومت امام علی علیه السّلام 122
- نتیجۀ این سیاست 123
- تقسیم حکومت بر شهرها 123
- چند نمونه از مقابلۀ امام علی علیه السّلام با نژادپرستی 125
- درس بیست و نهم 128
- اشاره 128
- اشاره 129
- مقدّمه 129
- انتشار احادیث اهل بیت علیهم السّلام در زمان درگیری بین سران مکتب خلفا 131
- اجازۀ تدوین حدیث در مکتب خلفا 131
- بازگشت به کار تدوین حدیث در مکتب خلفا 133
- اشاره 135
- اشاره 135
- اختلاف و فرقه گرایی در مکتب خلفا 135
- اختلاف در احکام اسلام 135
- روش سیاسی ابو حنیفه و شاگردانش 137
- اشاره 138
- اختلاف در عقاید 138
- اشاره 139
- آرای جهم و جهمیّه 139
- فرقۀ جهمیّه 139
- زندگانی جهم 140
- تحرّک سیاسی جهم 141
- اشاره 143
- آرای معتزله 143
- فرقۀ معتزله 143
- اهل حدیث 144
- فرقۀ اشعری 145
- فرقۀ سلفیّه 146
- فرقۀ وهّابیّه 147
- اشاره 147
- محمّد بن عبد الوهّاب و سعودی ها 149
- اشاره 150
- درس سی ام 150
- تعیین اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 151
- مقدّمه 151
- وحدت در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 151
- کتمان حدیث 152
- در مکتب خلفا: 152
- در مکتب اهل بیت علیهم السّلام: 153
- قیام های پیروان مکتب اهل بیت علیهم السّلام 153
- اثر تعیین اوصیای پیامبر و کتمان حدیث 154
- شناخت شیعه و تشیّع 155
- اشاره 159
- سبائیّه 159
- اختلاف در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 159
- کیسانیّه 159
- اشاره 159
- عقیدۀ کیسانیّه 160
- حقیقت این داستان 161
- غرابیّه 162
- فرقۀ سبائیّه: 164
- اشاره 164
- مقایسه بین فرقه هایی که برای مکتب اهل بیت علیهم السّلام جعل کرده اند 164
- زیدیّه 165
- کیسانیّه: 165
- غرابیّه: 165
- فطحیّه 167
- اسماعیلیّه 167
- اشاره 171
- داستان مسیلمۀ کذّاب و بنی حنیفه 171
- غلات 173
- اشاره 174
- علل به وجود آمدن فرقه های دینی 174
- مسیلمۀ کذّاب و بنی حنیفه 175
- اشاره 176
- اسماعیلیّه 176
- غلات 176
- افرادی که مدّتی در شناخت امام زمان خود دچار سردرگمی می شدند: 177
- قیام امامزادگان: 177
- حقیقت امر 178
- اخباری ها و اصولی ها 179
- اختلاف های فکری در مکتب اهل بیت علیهم السّلام،در دوران غیبت کبری 179
- خلاصۀ بحث 181
- اشاره 184
- درس سی و یکم 184
- مقام اهل بیت علیهم السّلام در کلام خدا 185
- مقام اهل بیت در سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 185
- پیش گفتار 188
- مقدّمه 190
- پیامبر تفسیر آیات قرآن و سنّتش را به امر پروردگار نزد دوازده وصیّ اش به ودیعت نهاد 190
- اشاره 191
- مجالس تعلیم منظّم 191
- سرگذشت حدیث در مکتب اهل بیت 191
- مجالس تعلیم و دیدارهای نامنظّم امام با رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 193
- دستور کتابت علوم توسّط اوّلین وصی برای دیگر اوصیا 194
- آخرین جلسۀ تعلیم 196
- جامعه یا کتاب امام علی علیه السّلام 197
- امام حسن،امام حسین و امام سجّاد علیهم السّلام 198
- کتاب های امام علی علیه السّلام در دست ائمّه اهل بیت علیهم السّلام 198
- امام محمّد باقر علیه السّلام 201
- امام رضا علیه السّلام 202
- امام صادق علیه السّلام 202
- امام موسی بن جعفر علیهما السّلام 202
- مراجعۀ امامان مکتب اهل بیت علیهم السّلام به«جامعه» 203
- اشاره 206
- سرگذشت حدیث در مکتب خلفا 206
- سخن آخر 208
- درس سی و دوم 209
- اشاره 209
- اشاره 210
- اساس تفکّرات دو مکتب در امر امامت 210
- خداوند حافظان اسلام پس از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را تعیین فرموده و پیامبر این امر را به امّت تبلیغ نموده است 210
- اشاره 210
- مقدّمه 210
- معنای لغوی خلیفه 211
- خلیفه در اصطلاح مسلمانان 212
- خلیفه در اصطلاح اسلامی 212
- امامت در مکتب خلفا 214
- اشاره 214
- خلیفه و مسلمانان 217
- امامت در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 220
- اشاره 220
- نظریۀ مفسّران در مورد تفسیر این آیه 223
- بررسی شرط انتصابی بودن 225
- حدیث ثقلین 226
- اثبات امامت عموم اهل بیت علیهم السّلام 226
- اشاره 226
- روایات تعداد ائمّه 228
- تفسیر حدیث و سرگردانی شارحان 229
- مفهوم حقیقی این روایات 235
- چگونه و چرا این حدیث از تحریف مصون مانده است 237
- جانشین آیندۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در اوّلین دعوت علنی 238
- اشاره 238
- تصریح روایات بر نام امام و خلیفۀ پس از پیامبر 238
- اشاره 242
- سرپرست بعد از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 242
- حدیث اوّل 244
- بررسی حدیث 245
- حدیث دوم 247
- اهمیّت تعیین امام علی علیه السّلام به عنوان وصیّ بلافصل پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 248
- درس سی و سوم 250
- اشاره 250
- پیش گفتار 251
- اشاره 252
- نشر فرهنگ اهل کتاب بین مسلمانان،توسّط خود اهل کتاب 252
- اثر اندیشه های اهل کتاب بر فرهنگ مسلمانان 252
- اشاره 252
- بررسی حدیث 254
- بررسی روایت ابو هریره و انس 256
- ابو هریره ،از صحابۀ پیامبر 258
- اشاره 258
- نشر فرهنگ اهل کتاب بین مسلمانان،توسّط بعضی از مسلمانان 258
- اشاره 258
- اعتراف ناگوار ابو هریره 260
- عبد اللّه بن عمرو عاص 261
- مقاتل بن سلیمان بلخی 262
- اشاره 262
- نمونه ای از روایت های جعلی مقاتل در تأیید خلفا 265
- بررسی حدیث 266
- داستان آفرینش آدم 266
- بینش حاصل این گونه گفتارها 267
- داستان کشتی گرفتن یعقوب با خداوند 267
- یهود: 268
- اثر تورات بر فرهنگ بشری 268
- اشاره 268
- مسلمانان: 269
- نصاری: 269
- نقش شناسایی کاربرد الفاظ،در فهم گفتار 270
- حقیقت و مجاز 270
- خلاصۀ سخن اینکه: 271
- مقایسه دو کتاب توحید،در دو مکتب 272
- اشاره 272
- «ابن خزیمه»در مکتب خلفا 272
- شیخ صدوق در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 273
- اشاره 274
- درس سی و چهارم 274
- صورت خدا در روایات مکتب خلفا 275
- بحث اوّل : صورت خدا در دو مکتب 275
- کشف حقیقت در روایات اهل بیت علیهم السّلام 276
- حذف ابتدای حدیث 277
- اشاره 277
- بررسی و مقایسۀ بین احادیث 277
- دو اضافه در حدیث 278
- وجه اللّه در مکتب خلفا 280
- بحث دوّم : وجه اللّه در دو مکتب 280
- اشاره 281
- وجه اللّه در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 281
- قانون اوّل برای شناخت صفات پروردگار 283
- قانون دوم برای فهم جمله های قرآن 284
- بررسی و مقایسه 285
- نتیجۀ بحث 286
- بحث سوم : عین اللّه در دو مکتب 289
- عین اللّه در مکتب خلفا 289
- بررسی اقوال و احادیث مکتب خلفا دربارۀ«عین اللّه» 292
- عین اللّه در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 292
- اشاره 292
- روایت عبد اللّه بن عمر بن خطّاب،دربارۀ«دجّال» 296
- روایت ابو هریره 297
- اشاره 298
- درس سی و پنجم 298
- اشاره 299
- ید اللّه در مکتب خلفا 299
- بحث اوّل : ید اللّه در دو مکتب 299
- انگشتان خدا در روایات مکتب خلفا 300
- حدیث اوّل:بیان معنی«ید اللّه»در قرآن 302
- پاسخ اهل بیت علیهم السّلام 302
- حدیث دوم 303
- حدیث سوم:بیان معنی«قبضته»در قرآن کریم 303
- بررسی و مقایسۀ روایات و تأویل آیات دربارۀ«ید اللّه» 304
- پا و ساق خدا در مکتب خلفا 306
- بحث دوم : پا و ساق خدا در دو مکتب 306
- پا و قدم خدا،در روایت های مکتب خلفا: 306
- ساق خدا در روایت های مکتب خلفا: 307
- تفسیر«یکشف عن ساق»در احادیث اهل بیت علیهم السّلام 308
- بررسی حدیث کشف ساق 310
- بحث سوم : عرش و کرسی در دو مکتب 313
- اشاره 313
- عرش خدا قبل از خلق مخلوقات: 314
- عرش و کرسی در مکتب خلفا 314
- عرش خدا بر پشت بزهای کوهی: 315
- سنگینی خدا بر عرش و کرسی یا«حدیث اطیط»: 316
- روایتی دربارۀ کرسی و حاملان کرسی: 317
- «حدیث اطیط»در روایت کعب الاحبار یهود: 317
- دو روایت دربارۀ عرش: 319
- چند روایت در معنای کرسی: 319
- عرش و کرسی در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 319
- یک روایت دربارۀ عرش و کرسی: 320
- مقایسۀ روایات و بررسی تأویل آیات در دو مکتب 321
- عرش و کرسی در مکتب خلفا: 321
- معنی عرش و کرسی در روایات اهل بیت علیهم السّلام: 322
- اشاره 322
- معنی استوی: 323
- کرسی: 323
- عرش در زبان عربی: 323
- نتیجۀ بحث 325
- اشاره 328
- درس سی و ششم 328
- اشاره 329
- بحث اوّل : مکان خدا در دو مکتب 329
- اقوال گروه مجسّمه و مشبّهه 329
- فرود آمدن خدا از عرش به آسمان: 330
- روایات مکتب خلفا در مکان داشتن باری تعالی و نقل و انتقال او 330
- رفت و آمد ملائکه نزد خداوند: 331
- خبر معراج: 332
- اشاره 333
- روایات اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در نفی مکان و نقل و انتقال باری تعالی 333
- تأویل آیۀ «وَ جاءَ رَبُّکَ...» : 333
- کشف حقیقت در حدیث نزول خدا به آسمان اوّل: 334
- خبر عروج پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: 334
- رفع شبهه در خبر معراج: 335
- جواب کلّی در شبهۀ مکان داشتن خداوند: 337
- بررسی و مقایسه 338
- بحث دوم : در پس پرده بودن خدا 342
- در تأویل آیات و روایات مکتب خلفا 342
- روشنگری اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 344
- بررسی و مقایسه 346
- اشاره 348
- درس سی و هفتم 348
- بحث اوّل: رؤیت خدا در دو مکتب 349
- رؤیت خدا در مکتب خلفا 349
- رؤیت شدن باری تعالی توسّط پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در دنیا 349
- اشاره 349
- رؤیت شدن خداوند توسّط امّت پیامبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در قیامت 350
- نفی رؤیت در مکتب اهل بیت صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 353
- بررسی و مقایسه 356
- بحث دوم : هم نشینی با خدا در دو مکتب 362
- هم نشینی با خدا و رؤیت او در مکتب خلفا 362
- اشاره 369
- روشنگری بحث رؤیت،در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 369
- پاسخ به احادیث رؤیت مؤمنان در بهشت 369
- بررسی و مقایسه 373
- احیای عقیده به توحید توسّط اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 377
- بحث سوّم : خلاصۀ سخن دو مکتب در توحید 377
- درس سی و هشتم 381
- اشاره 381
- در مکتب خلفا 383
- بحث پیرامون قرآن؛قدیم،مخلوق یا هیچ یک 383
- اشاره 383
- آتش افروز این معرکه 386
- در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 391
- اشاره 395
- بررسی و مقایسه 395
- چرا نمی توان قرآن را«قدیم»نامید 396
- چرا نمی توان قرآن را«مخلوق»نامید 397
- چرا نمی توان قرآن را از پیش خود نام گذاری کرد 398
- چرا مجادله در مخلوق یا قدیم بودن قرآن بدعت است 399
- تأثیر اوصیای پیامبر،در تصحیح این بینش غلط 402
- درس سی و نهم 403
- اشاره 403
- جبر و تفویض 404
- اشاره 404
- عقیده به جبر در مکتب خلفا 405
- جبر و تفویض،در روایات اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 408
- بررسی و مقایسه 415
- سعادت و شقاوت آدمی 416
- اشاره 416
- عالم نطفه یا جنین 416
- عالم دنیا 417
- عالم آخرت 419
- القضاء 422
- اشاره 422
- شناسایی الفاظ و اصطلاحات 422
- قدر 424
- فتنه 425
- درس چهلم 427
- اشاره 427
- نبی 429
- چند اصطلاح مهم 429
- رسول 429
- وصیّ پیامبر 429
- اشاره 429
- امام 430
- خلیفه اللّه 430
- اهل بیت 430
- نقش اصلی ائمّه علیهم السّلام 431
- محدودۀ سیرۀ ائمّه علیهم السّلام 431
- اشاره 433
- جمع آوری قرآن 433
- فهرست خدمات حضرت امیر علیه السّلام 433
- پاسخ به سؤالات علمای اهل کتاب 433
- راهنمایی خلفا خصوصا در احکام قضاوت 433
- شکستن نظام طبقاتی 434
- نفی حجّیت سیرۀ خلفا 434
- فعالیت های اقتصادی 434
- تبلیغ اسلام صحیح 434
- جریان سقیفه 435
- زندگانی حضرت امیر علیه السّلام در زمان خلفای سه گانه 435
- اشاره 445
- اقدامات خلفا و برخورد حضرت امیر علیه السّلام 445
- برخورد با مخالفان داخل مدینه 445
- برخورد با مخالفان خارج مدینه 446
- منع نقل حدیث از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 448
- جداسازی قرآن از شرح و تفسیر پیامبر 451
- اشاره 456
- تغییر احکام 456
- عمرۀ تمتّع در عصر پیامبر: 457
- عمره تمتع پس از عصر پیامبر: 460
- اشاره 465
- مدرک قرار دادن سیرۀ شیخین،کنار قرآن و سنّت پیامبر 465
- قضاوت های غیر عادلانه: 467
- تغییر مقام ابراهیم: 467
- تصرّف خانۀ جعفر،پسر عموی پیامبر و انضمام آن به مسجد النّبی: 467
- تغییر صاع پیامبر: 467
- ازدواج های باطل: 467
- غصب فدک: 467
- حرام کردن متعۀ نساء و متعۀ حج: 468
- کم کردن تکبیر نماز میّت: 468
- بلند نخواندن «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» : 468
- تغییر حکم طلاق: 468
- برداشتن حدّ نوعی شراب: 468
- تغییر مسجد پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: 468
- تغییر سهم بیت المال: 468
- مسح بر خفّین: 468
- نماز مستحب با جماعت به جا آوردن: 469
- تغییر در حکم صدقات: 469
- طبقاتی کردن جامعه 470
- روی کار آوردن و اختیار دادن به بنی امیّه 471
- شورش علیه عثمان،و برخورد حضرت امیر علیه السّلام 474
- اشاره 478
- درس چهل و یکم 478
- زندگانی حضرت امیر علیه السّلام در زمان حکومت 479
- بیعت مردم با حضرت،و اهمّیت حکومت ایشان 479
- مخالفان حضرت امیر علیه السّلام 482
- جنگ جمل به رهبری عایشه،طلحه و زبیر 482
- اشاره 482
- جنگ صفّین به رهبری معاویه 493
- ریاست طلبی معاویه 496
- خلاصه ای از جنگ صفّین 498
- جنگ نهروان با خوارج 500
- پیشگویی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نسبت به خوارج 502
- رفع فتنۀ قریش 514
- نتایج جنگ های حضرت امیر علیه السّلام 514
- بطلان خوارج 520
- درس چهل و دوم 522
- اشاره 522
- خدمات حضرت امیر علیه السّلام در زمان حکومت 523
- شکست نظام طبقاتی و ایجاد عدالت اجتماعی 523
- نشر معارف اسلام 530
- اشاره 530
- تبلیغ مردم 531
- قرآن کریم 532
- جدول تأسیس و تعلیم و انتشار علم نحو 540
- اشاره 541
- سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 541
- تربیت شاگردان 542
- تشویق صحابه به نقل حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 543
- نفی حجّیت سیرۀ خلفا و پایه گذاری مکتب تشیّع 546
- فهرست مندرجات 553
انگشتان خدا در روایات مکتب خلفا
در باب انگشتان خدا،آیه ای در قرآن نبوده است که ابن خزیمه به آن استدلال نماید.
بدین سبب به ذکر احادیثی که از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم روایت کرده اند،اکتفا کرده است.از آن جمله یک حدیث را در اینجا می آوریم.
در توحید ابن خزیمه،صحیح بخاری،صحیح مسلم،سنن ترمذی،سنن ابن ماجه،و تفسیرهای طبری،ابن کثیر،سیوطی و دیگران،آمده است:
از«عبد اللّه»روایت شده که گفت:
یکی از علمای یهود نزد پیامبر آمد و عرضه داشت:
یا محمّد!در تورات می خوانیم که خداوند آسمان ها را روی یک انگشت خود می گذارد،و زمین ها را روی یک انگشت،و درخت ها را روی یک انگشت،و آب را روی یک انگشت،و خاک را روی یک انگشت و مخلوقات دیگر را روی یک انگشت.سپس می گوید:منم مالک و سلطان[موجودات].
پیامبر در تصدیق گفتار او خندید،به قدری که دندان هایش نمایان شد.
سپس در تأیید گفتار آن عالم یهودی،این آیه را قرائت فرمود:
وَ ما قَدَرُوا اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْأَرْضُ جَمِیعاً قَبْضَتُهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ وَ السَّماواتُ مَطْوِیّاتٌ بِیَمِینِهِ (1)
ترجمه و معنای لغوی آیه چنین است:
«خدای را آنچنان که شایستۀ عظمت اوست،نشناختند.زمین،روز قیامت همه اش در مشت اوست،و آسمان ها پیچیده در دست راست او می باشد.» (2)
1- 1) -زمر:67. [1]
2- 2) -عن عبد اللّه،قال:جاء حبر من الأحبار إلی رسول اللّه فقال: یا محمّد!إنّا نجد أنّ اللّه یجعل السّماوات علی إصبع،و الشجر علی إصبع،و الماء علی إصبع و الثّری علی إصبع و سائر الخلائق علی إصبع؛فیقول:أنا الملک. فضحک النبیّ حتّی بدت نواجذه،تصدیقا لقول الحبر. ثم قرأ رسول اللّه: وَ ما قَدَرُوا اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْأَرْضُ جَمِیعاً قَبْضَتُهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ وَ السَّماواتُ مَطْوِیّاتٌ بِیَمِینِهِ (توحید ابن خزیمه،باب ذکر اثبات الید للخالق الباری جلّ و علا53/-75،و باب ذکر إمساک اللّه تبارک و تعالی اسمه و جل [2]ّ