- درس بیست و پنجم 1
- اشاره 1
- پیش گفتار 2
- مقدّمه 3
- نیروهای انسانی و غرایز او 3
- اشاره 5
- اشاره 5
- وضع جامعۀ عرب قبل از اسلام 5
- نسل عدنان: 5
- نسل قحطان: 5
- اصل و نژاد عرب 5
- شریعت ابراهیم،خلیل الرّحمن علیه السّلام 6
- وضع دینی،فرهنگی،اقتصادی و اجتماعی عرب قبل از اسلام 6
- وضع دینی در جزیره العرب 6
- اشاره 6
- شریعت موسی بن عمران علیه السّلام 8
- شریعت عیسی بن مریم علیه السّلام 8
- برخورد اهل ادیان سه گانه با یکدیگر 9
- فرهنگ عرب 10
- اشاره 10
- عقیده به معاد و روز قیامت 10
- علم انساب 10
- شعر بلیغ 12
- وضع اقتصادی عرب قبل از اسلام 13
- وضع اجتماعی و سیاسی عرب قبل از اسلام 15
- اشاره 16
- نیروی شیخ قبیله 16
- پایه های نظام قبیله ای عرب قبل از اسلام 16
- نیروی سرمایه 17
- نیروی شعر و شاعری 17
- نیروی بدنی و قهرمانی در جنگ ها 17
- اهمّیت و اعتبار قول و قرارداد در جامعۀ عرب قبل از اسلام 18
- حکّام عرب 19
- فرهنگ اهل مدینه 20
- وضع مکّه و مدینه قبل از اسلام 20
- فرهنگ در مکّه و مدینه 20
- فرهنگ اهل مکّه 20
- وضع سیاسی و اجتماعی مکّه 21
- اشاره 21
- وضع سیاسی و اجتماعی اهل مکّه و مدینه 21
- وضع طائف،شهر ییلاقی مکّه 22
- وضع سیاسی و اجتماعی مدینه 24
- اشاره 27
- درس بیست و ششم 27
- اجداد پیامبر 28
- پیش از بعثت 28
- نگاهی کوتاه به سیرۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 28
- ریاست هاشم 28
- اشاره 28
- ریاست عبد المطّلب 29
- عام الفیل 30
- نصب«حجر الاسود» 31
- ریاست ابو طالب 31
- اهل کتاب در انتظار پیامبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 32
- اشاره 34
- بعثت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 34
- آغاز دعوت عمومی 35
- عکس العمل قریش و حمایت شیخ آنها از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 36
- اشاره 36
- پیشنهادهای قریش 37
- درگیری حمزه،عموی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،با ابو جهل 39
- انقلاب علیه شیخ مکّه 40
- وفات خدیجه 43
- ابو طالب در آخرین ساعات زندگی 44
- اشاره 45
- جوانمرد اسلام رویاروی قریش 45
- اثر این قصیده 47
- بر قریش: 48
- آزار کفّار قریش فزونی می گیرد 48
- اشاره 48
- بر قبیلۀ بنی هاشم و سایر مؤمنان: 48
- ابو لهب و همسرش امّ جمیل 49
- هجرت به مدینه 52
- اشاره 52
- بنیانگذاری جامعۀ اسلامی 54
- غزوۀ بدر 55
- اشاره 55
- اختلاف در تقسیم غنائم 58
- اثر جنگ بدر بر مردمان جزیره العرب 59
- نخستین درگیری با یهود 60
- غزوۀ احد 61
- اشاره 61
- صف آرایی دو لشکر 62
- آغاز جنگ 63
- غزوۀ حمراء الاسد 66
- مقایسه ای کوتاه 66
- اشاره 68
- درس بیست و هفتم 68
- پیش گفتار 70
- سیاست ابو بکر با موافقان و مخالفان بیعتش 75
- سنّت در عصر ابو بکر 75
- اشاره 75
- ابو بکر،خلیفه ای از قریش 75
- ارزیابی این گفتارها 78
- بنی هاشم 79
- اشاره 79
- انصار 79
- نتیجۀ کار مخالفان بیعت ابو بکر 79
- واکنش دستگاه خلافت در برابر خانۀ فاطمه علیها السّلام و بست نشینان آن خانه 80
- سیاست حکومت ابو بکر نسبت به سنّت و حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 82
- اشاره 82
- دور نگه داشتن انصار و بنی هاشم از میدان سیاست 82
- قبایل عرب خارج مدینه 82
- اشاره 82
- روایت حدیث در تأیید سیاست حکومت ابو بکر 83
- علّت سکوت اصحاب پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در برابر دستگاه خلافت 85
- اهمیّت قول و قرارداد در نظر اعراب جزیره العرب 85
- عملکرد حکومت ابو بکر با حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 86
- جلوگیری از روایت حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 89
- اشاره 92
- درس بیست و هشتم 92
- عمر خلیفه ای از قریش 93
- سیاست حکومت در عصر عمر 93
- سنّت در عصر عمر 93
- اشاره 93
- سیاست برتری جویی برای قبیلۀ قریش 94
- چگونگی حکومت قبیلۀ قریش بر مسلمانان 95
- سیاست برتری جویی برای نژاد عرب 96
- سیاست بنیان گذاری نظام طبقاتی در جامعۀ مسلمانان 98
- سیاست حبس صحابه در مدینه 99
- سیاست ساختن ذوی القربی و اهل بیت برای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 100
- معرّفی عبّاس و فرزندش به عنوان ذوی القربی و اهل بیت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 101
- حکمت دستور الهی در معرّفی اهل البیت علیهم السّلام 102
- معرّفی عایشه در مقام بانوی نمونۀ اسلام 103
- معرّفی ابو بکر و عمر به عنوان دو یار برتر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 103
- سیاست حکومت عمر نسبت به حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 104
- اشاره 104
- سیاست جلوگیری از انتشار حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 104
- علّت نهی عمر از روایت حدیث و پرسش از تفسیر قرآن 106
- نشر اخبار بنی اسرائیلی 107
- روایت حدیث در تأیید سیاست خلیفه 107
- تعیین احکام و قوانین توسّط خلیفه 107
- نمونه ای از روایت حدیث در تأیید سیاست عمر 108
- بینشی که این گونه روایت ها پدید آورد 109
- بازگشت به بحث سیاست عمر 111
- پایان خلافت عمر و تعیین شورای شش نفری 112
- اشاره 112
- جریانات پس از بیعت 114
- ارزیابی شورا و بیعت عثمان 114
- نتیجۀ بحث 116
- سیاست حکومت عثمان 117
- دورۀ شش سالۀ اوّل 117
- سنّت در عصر عثمان 117
- اشاره 117
- عثمان خلیفۀ اموی 117
- اشاره 118
- سیاست حکومت عثمان نسبت به حدیث و سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 118
- دورۀ شش سالۀ دوم 118
- چگونه خلافت عثمان به پایان رسید 119
- سنّت در عصر علی علیه السّلام 121
- علیّ بن ابی طالب علیه السّلام،وصیّ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 121
- بیعت با امام علی علیه السّلام 121
- سیاست حکومت امام علی علیه السّلام 122
- اشاره 122
- تقسیم حکومت بر شهرها 123
- نتیجۀ این سیاست 123
- چند نمونه از مقابلۀ امام علی علیه السّلام با نژادپرستی 125
- اشاره 128
- درس بیست و نهم 128
- اشاره 129
- مقدّمه 129
- اجازۀ تدوین حدیث در مکتب خلفا 131
- انتشار احادیث اهل بیت علیهم السّلام در زمان درگیری بین سران مکتب خلفا 131
- بازگشت به کار تدوین حدیث در مکتب خلفا 133
- اشاره 135
- اشاره 135
- اختلاف در احکام اسلام 135
- اختلاف و فرقه گرایی در مکتب خلفا 135
- روش سیاسی ابو حنیفه و شاگردانش 137
- اشاره 138
- اختلاف در عقاید 138
- فرقۀ جهمیّه 139
- آرای جهم و جهمیّه 139
- اشاره 139
- زندگانی جهم 140
- تحرّک سیاسی جهم 141
- آرای معتزله 143
- اشاره 143
- فرقۀ معتزله 143
- اهل حدیث 144
- فرقۀ اشعری 145
- فرقۀ سلفیّه 146
- فرقۀ وهّابیّه 147
- اشاره 147
- محمّد بن عبد الوهّاب و سعودی ها 149
- درس سی ام 150
- اشاره 150
- مقدّمه 151
- تعیین اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 151
- وحدت در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 151
- در مکتب خلفا: 152
- کتمان حدیث 152
- در مکتب اهل بیت علیهم السّلام: 153
- قیام های پیروان مکتب اهل بیت علیهم السّلام 153
- اثر تعیین اوصیای پیامبر و کتمان حدیث 154
- شناخت شیعه و تشیّع 155
- اشاره 159
- سبائیّه 159
- اختلاف در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 159
- کیسانیّه 159
- اشاره 159
- عقیدۀ کیسانیّه 160
- حقیقت این داستان 161
- غرابیّه 162
- اشاره 164
- فرقۀ سبائیّه: 164
- مقایسه بین فرقه هایی که برای مکتب اهل بیت علیهم السّلام جعل کرده اند 164
- کیسانیّه: 165
- غرابیّه: 165
- زیدیّه 165
- اسماعیلیّه 167
- فطحیّه 167
- داستان مسیلمۀ کذّاب و بنی حنیفه 171
- اشاره 171
- غلات 173
- اشاره 174
- علل به وجود آمدن فرقه های دینی 174
- مسیلمۀ کذّاب و بنی حنیفه 175
- اسماعیلیّه 176
- غلات 176
- اشاره 176
- قیام امامزادگان: 177
- افرادی که مدّتی در شناخت امام زمان خود دچار سردرگمی می شدند: 177
- حقیقت امر 178
- اخباری ها و اصولی ها 179
- اختلاف های فکری در مکتب اهل بیت علیهم السّلام،در دوران غیبت کبری 179
- خلاصۀ بحث 181
- درس سی و یکم 184
- اشاره 184
- مقام اهل بیت در سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 185
- مقام اهل بیت علیهم السّلام در کلام خدا 185
- پیش گفتار 188
- پیامبر تفسیر آیات قرآن و سنّتش را به امر پروردگار نزد دوازده وصیّ اش به ودیعت نهاد 190
- مقدّمه 190
- سرگذشت حدیث در مکتب اهل بیت 191
- اشاره 191
- مجالس تعلیم منظّم 191
- مجالس تعلیم و دیدارهای نامنظّم امام با رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 193
- دستور کتابت علوم توسّط اوّلین وصی برای دیگر اوصیا 194
- آخرین جلسۀ تعلیم 196
- جامعه یا کتاب امام علی علیه السّلام 197
- امام حسن،امام حسین و امام سجّاد علیهم السّلام 198
- کتاب های امام علی علیه السّلام در دست ائمّه اهل بیت علیهم السّلام 198
- امام محمّد باقر علیه السّلام 201
- امام رضا علیه السّلام 202
- امام موسی بن جعفر علیهما السّلام 202
- امام صادق علیه السّلام 202
- مراجعۀ امامان مکتب اهل بیت علیهم السّلام به«جامعه» 203
- اشاره 206
- سرگذشت حدیث در مکتب خلفا 206
- سخن آخر 208
- درس سی و دوم 209
- اشاره 209
- اشاره 210
- اشاره 210
- مقدّمه 210
- خداوند حافظان اسلام پس از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم را تعیین فرموده و پیامبر این امر را به امّت تبلیغ نموده است 210
- اساس تفکّرات دو مکتب در امر امامت 210
- معنای لغوی خلیفه 211
- خلیفه در اصطلاح اسلامی 212
- خلیفه در اصطلاح مسلمانان 212
- اشاره 214
- امامت در مکتب خلفا 214
- خلیفه و مسلمانان 217
- اشاره 220
- امامت در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 220
- نظریۀ مفسّران در مورد تفسیر این آیه 223
- بررسی شرط انتصابی بودن 225
- اشاره 226
- اثبات امامت عموم اهل بیت علیهم السّلام 226
- حدیث ثقلین 226
- روایات تعداد ائمّه 228
- تفسیر حدیث و سرگردانی شارحان 229
- مفهوم حقیقی این روایات 235
- چگونه و چرا این حدیث از تحریف مصون مانده است 237
- تصریح روایات بر نام امام و خلیفۀ پس از پیامبر 238
- جانشین آیندۀ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در اوّلین دعوت علنی 238
- اشاره 238
- اشاره 242
- سرپرست بعد از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 242
- حدیث اوّل 244
- بررسی حدیث 245
- حدیث دوم 247
- اهمیّت تعیین امام علی علیه السّلام به عنوان وصیّ بلافصل پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 248
- اشاره 250
- درس سی و سوم 250
- پیش گفتار 251
- اشاره 252
- اثر اندیشه های اهل کتاب بر فرهنگ مسلمانان 252
- نشر فرهنگ اهل کتاب بین مسلمانان،توسّط خود اهل کتاب 252
- اشاره 252
- بررسی حدیث 254
- بررسی روایت ابو هریره و انس 256
- نشر فرهنگ اهل کتاب بین مسلمانان،توسّط بعضی از مسلمانان 258
- ابو هریره ،از صحابۀ پیامبر 258
- اشاره 258
- اشاره 258
- اعتراف ناگوار ابو هریره 260
- عبد اللّه بن عمرو عاص 261
- اشاره 262
- مقاتل بن سلیمان بلخی 262
- نمونه ای از روایت های جعلی مقاتل در تأیید خلفا 265
- بررسی حدیث 266
- داستان آفرینش آدم 266
- داستان کشتی گرفتن یعقوب با خداوند 267
- بینش حاصل این گونه گفتارها 267
- یهود: 268
- اثر تورات بر فرهنگ بشری 268
- اشاره 268
- نصاری: 269
- مسلمانان: 269
- نقش شناسایی کاربرد الفاظ،در فهم گفتار 270
- حقیقت و مجاز 270
- خلاصۀ سخن اینکه: 271
- مقایسه دو کتاب توحید،در دو مکتب 272
- «ابن خزیمه»در مکتب خلفا 272
- اشاره 272
- شیخ صدوق در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 273
- اشاره 274
- درس سی و چهارم 274
- صورت خدا در روایات مکتب خلفا 275
- بحث اوّل : صورت خدا در دو مکتب 275
- کشف حقیقت در روایات اهل بیت علیهم السّلام 276
- بررسی و مقایسۀ بین احادیث 277
- حذف ابتدای حدیث 277
- اشاره 277
- دو اضافه در حدیث 278
- بحث دوّم : وجه اللّه در دو مکتب 280
- وجه اللّه در مکتب خلفا 280
- اشاره 281
- وجه اللّه در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 281
- قانون اوّل برای شناخت صفات پروردگار 283
- قانون دوم برای فهم جمله های قرآن 284
- بررسی و مقایسه 285
- نتیجۀ بحث 286
- عین اللّه در مکتب خلفا 289
- بحث سوم : عین اللّه در دو مکتب 289
- بررسی اقوال و احادیث مکتب خلفا دربارۀ«عین اللّه» 292
- عین اللّه در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 292
- اشاره 292
- روایت عبد اللّه بن عمر بن خطّاب،دربارۀ«دجّال» 296
- روایت ابو هریره 297
- اشاره 298
- درس سی و پنجم 298
- ید اللّه در مکتب خلفا 299
- بحث اوّل : ید اللّه در دو مکتب 299
- اشاره 299
- انگشتان خدا در روایات مکتب خلفا 300
- حدیث اوّل:بیان معنی«ید اللّه»در قرآن 302
- پاسخ اهل بیت علیهم السّلام 302
- حدیث سوم:بیان معنی«قبضته»در قرآن کریم 303
- حدیث دوم 303
- بررسی و مقایسۀ روایات و تأویل آیات دربارۀ«ید اللّه» 304
- پا و قدم خدا،در روایت های مکتب خلفا: 306
- پا و ساق خدا در مکتب خلفا 306
- بحث دوم : پا و ساق خدا در دو مکتب 306
- ساق خدا در روایت های مکتب خلفا: 307
- تفسیر«یکشف عن ساق»در احادیث اهل بیت علیهم السّلام 308
- بررسی حدیث کشف ساق 310
- اشاره 313
- بحث سوم : عرش و کرسی در دو مکتب 313
- عرش خدا قبل از خلق مخلوقات: 314
- عرش و کرسی در مکتب خلفا 314
- عرش خدا بر پشت بزهای کوهی: 315
- سنگینی خدا بر عرش و کرسی یا«حدیث اطیط»: 316
- «حدیث اطیط»در روایت کعب الاحبار یهود: 317
- روایتی دربارۀ کرسی و حاملان کرسی: 317
- چند روایت در معنای کرسی: 319
- دو روایت دربارۀ عرش: 319
- عرش و کرسی در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 319
- یک روایت دربارۀ عرش و کرسی: 320
- مقایسۀ روایات و بررسی تأویل آیات در دو مکتب 321
- عرش و کرسی در مکتب خلفا: 321
- معنی عرش و کرسی در روایات اهل بیت علیهم السّلام: 322
- اشاره 322
- معنی استوی: 323
- عرش در زبان عربی: 323
- کرسی: 323
- نتیجۀ بحث 325
- درس سی و ششم 328
- اشاره 328
- بحث اوّل : مکان خدا در دو مکتب 329
- اشاره 329
- اقوال گروه مجسّمه و مشبّهه 329
- فرود آمدن خدا از عرش به آسمان: 330
- روایات مکتب خلفا در مکان داشتن باری تعالی و نقل و انتقال او 330
- رفت و آمد ملائکه نزد خداوند: 331
- خبر معراج: 332
- روایات اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم،در نفی مکان و نقل و انتقال باری تعالی 333
- اشاره 333
- تأویل آیۀ «وَ جاءَ رَبُّکَ...» : 333
- خبر عروج پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: 334
- کشف حقیقت در حدیث نزول خدا به آسمان اوّل: 334
- رفع شبهه در خبر معراج: 335
- جواب کلّی در شبهۀ مکان داشتن خداوند: 337
- بررسی و مقایسه 338
- بحث دوم : در پس پرده بودن خدا 342
- در تأویل آیات و روایات مکتب خلفا 342
- روشنگری اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 344
- بررسی و مقایسه 346
- درس سی و هفتم 348
- اشاره 348
- رؤیت خدا در مکتب خلفا 349
- رؤیت شدن باری تعالی توسّط پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در دنیا 349
- اشاره 349
- بحث اوّل: رؤیت خدا در دو مکتب 349
- رؤیت شدن خداوند توسّط امّت پیامبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در قیامت 350
- نفی رؤیت در مکتب اهل بیت صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 353
- بررسی و مقایسه 356
- هم نشینی با خدا و رؤیت او در مکتب خلفا 362
- بحث دوم : هم نشینی با خدا در دو مکتب 362
- روشنگری بحث رؤیت،در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 369
- اشاره 369
- پاسخ به احادیث رؤیت مؤمنان در بهشت 369
- بررسی و مقایسه 373
- احیای عقیده به توحید توسّط اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 377
- بحث سوّم : خلاصۀ سخن دو مکتب در توحید 377
- درس سی و هشتم 381
- اشاره 381
- در مکتب خلفا 383
- اشاره 383
- بحث پیرامون قرآن؛قدیم،مخلوق یا هیچ یک 383
- آتش افروز این معرکه 386
- در مکتب اهل بیت علیهم السّلام 391
- بررسی و مقایسه 395
- اشاره 395
- چرا نمی توان قرآن را«قدیم»نامید 396
- چرا نمی توان قرآن را«مخلوق»نامید 397
- چرا نمی توان قرآن را از پیش خود نام گذاری کرد 398
- چرا مجادله در مخلوق یا قدیم بودن قرآن بدعت است 399
- تأثیر اوصیای پیامبر،در تصحیح این بینش غلط 402
- اشاره 403
- درس سی و نهم 403
- جبر و تفویض 404
- اشاره 404
- عقیده به جبر در مکتب خلفا 405
- جبر و تفویض،در روایات اوصیای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 408
- بررسی و مقایسه 415
- اشاره 416
- سعادت و شقاوت آدمی 416
- عالم نطفه یا جنین 416
- عالم دنیا 417
- عالم آخرت 419
- شناسایی الفاظ و اصطلاحات 422
- القضاء 422
- اشاره 422
- قدر 424
- فتنه 425
- درس چهلم 427
- اشاره 427
- نبی 429
- اشاره 429
- رسول 429
- وصیّ پیامبر 429
- چند اصطلاح مهم 429
- خلیفه اللّه 430
- امام 430
- اهل بیت 430
- محدودۀ سیرۀ ائمّه علیهم السّلام 431
- نقش اصلی ائمّه علیهم السّلام 431
- راهنمایی خلفا خصوصا در احکام قضاوت 433
- پاسخ به سؤالات علمای اهل کتاب 433
- فهرست خدمات حضرت امیر علیه السّلام 433
- جمع آوری قرآن 433
- اشاره 433
- شکستن نظام طبقاتی 434
- تبلیغ اسلام صحیح 434
- فعالیت های اقتصادی 434
- نفی حجّیت سیرۀ خلفا 434
- جریان سقیفه 435
- زندگانی حضرت امیر علیه السّلام در زمان خلفای سه گانه 435
- برخورد با مخالفان داخل مدینه 445
- اقدامات خلفا و برخورد حضرت امیر علیه السّلام 445
- اشاره 445
- برخورد با مخالفان خارج مدینه 446
- منع نقل حدیث از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 448
- جداسازی قرآن از شرح و تفسیر پیامبر 451
- اشاره 456
- تغییر احکام 456
- عمرۀ تمتّع در عصر پیامبر: 457
- عمره تمتع پس از عصر پیامبر: 460
- اشاره 465
- مدرک قرار دادن سیرۀ شیخین،کنار قرآن و سنّت پیامبر 465
- قضاوت های غیر عادلانه: 467
- تغییر مقام ابراهیم: 467
- تصرّف خانۀ جعفر،پسر عموی پیامبر و انضمام آن به مسجد النّبی: 467
- تغییر صاع پیامبر: 467
- ازدواج های باطل: 467
- غصب فدک: 467
- حرام کردن متعۀ نساء و متعۀ حج: 468
- کم کردن تکبیر نماز میّت: 468
- بلند نخواندن «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» : 468
- تغییر سهم بیت المال: 468
- تغییر حکم طلاق: 468
- تغییر مسجد پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: 468
- مسح بر خفّین: 468
- برداشتن حدّ نوعی شراب: 468
- نماز مستحب با جماعت به جا آوردن: 469
- تغییر در حکم صدقات: 469
- طبقاتی کردن جامعه 470
- روی کار آوردن و اختیار دادن به بنی امیّه 471
- شورش علیه عثمان،و برخورد حضرت امیر علیه السّلام 474
- درس چهل و یکم 478
- اشاره 478
- بیعت مردم با حضرت،و اهمّیت حکومت ایشان 479
- زندگانی حضرت امیر علیه السّلام در زمان حکومت 479
- مخالفان حضرت امیر علیه السّلام 482
- اشاره 482
- جنگ جمل به رهبری عایشه،طلحه و زبیر 482
- جنگ صفّین به رهبری معاویه 493
- ریاست طلبی معاویه 496
- خلاصه ای از جنگ صفّین 498
- جنگ نهروان با خوارج 500
- پیشگویی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نسبت به خوارج 502
- رفع فتنۀ قریش 514
- نتایج جنگ های حضرت امیر علیه السّلام 514
- بطلان خوارج 520
- درس چهل و دوم 522
- اشاره 522
- شکست نظام طبقاتی و ایجاد عدالت اجتماعی 523
- خدمات حضرت امیر علیه السّلام در زمان حکومت 523
- اشاره 530
- نشر معارف اسلام 530
- تبلیغ مردم 531
- قرآن کریم 532
- جدول تأسیس و تعلیم و انتشار علم نحو 540
- اشاره 541
- سنّت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 541
- تربیت شاگردان 542
- تشویق صحابه به نقل حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 543
- نفی حجّیت سیرۀ خلفا و پایه گذاری مکتب تشیّع 546
- فهرست مندرجات 553
«به خدا قسم نه من دروغ گفتم و نه پیامبر به من دروغ گفت.ذو الثدیّه در میان کشته هاست.
بروید بگردید.»
خود حضرت هم کنار نهر آمدند.جسدهای پنجاه نفر یا بیشتر از خوارج روی هم افتاده بود، آنها را کنار زدند.جسد ذو الثدیّه را که زیر همۀ کشته ها در گل فرو رفته بود،بیرون آوردند.در آن وقت حضرت صدا به تکبیر بلند کرده به سجده افتاد و سجدۀ طولانی کرد.سپس فرمود:
«اگر نبود که تنها بر وعدۀ پیامبر اتّکال کنید و دست از اعمال نیک بردارید،به شما می گفتم که پیامبر چه مژده ای برای مبارزین با خوارج داده است.» (1)
در روایت دیگر راوی گوید:با مولایم علی بن ابی طالب علیه السّلام در نهروان بودم.گویا مردم از کشتن خوارج در دل احساس شک و تردید کردند؛چرا که بسیاری از آنها قاری قرآن بودند.
حضرت فرمود:
«ای مردم!پیامبر به ما خبر دادند که با چند گروه می جنگیم.یک دستۀ آنها از دین بیرون می روند و به دین بازنمی گردند ،و نشانۀ آن این است که میان آنها کسی است که یک دست ندارد و بر کتف او گوشتی مانند پستان هست که سر آن برجستگی دارد و دور آن هفت تار مو روییده،پس بگردید او را در کشته ها پیدا کنید.»
مردم گشتند و او را کنار نهر زیر کشته ها یافتند.جسدش را بیرون آوردند.علی علیه السّلام تکبیر گفت و فرمود:
«خدا و پیامبرش راست گفتند.»
مردم نیز چون ذو الثدیّه را دیدند،تکبیر گفتند و به هم بشارت دادند و سجده کردند. (2)
این واقعه و صحّت پیشگویی پیامبر در بین صحابه به قدری مشهور و مهم بود که عمرو عاص جنگ با ایشان را به خود نسبت می داد.او در نامه ای به امّ المؤمنین عایشه نوشت:
من ذو الثدیّه و گروهش را نزدیک رود نیل(در مصر)کشتم.
عایشه از مسروق-که از اهل کوفه بود-پرسید:
هیچ خبر داری از اینکه علی ذو الثدیّه را با اهل حروراء(نهروان)کشته باشد؟
گفت:نه.
1- 1) -تاریخ ابن کثیر 289/7-306.
2- 2) -تاریخ ابن کثیر 289/7-306.