دین و آزادی صفحه 237

1- 354. یس {36} آیه 17.

2- 355. شعراء {26} آیه 3 - 4.

3- 356. ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، ص 32.

ولی ایمان تحمیلی را نمی پسندد. در صورتی این پذیرش استوار خواهد بود که ریشه در اعماق جان آدمی داشته باشد و از روی علم و آگاهی باشد.

اگر خداوند می خواست انسان را در دنیا به داشتن ایمان مجبور کند او را به هیأت ملایکه خلق می فرمود و اراده و اختیار را از او می ستاند، ولی حکمت الهی اقتضای آن را دارد که انسان آزاد و مختار باشد، عقلش را به کار بندد و اراده اش را به کار زند و راهش را خودش برگزیند نقش انبیا نیز در یادآوری و راهنمایی است و نمی توانند از اجبار استفاده کنند.(1)

قرآن کریم در موارد متعدد، وظیفه پیامبرصلی الله علیه وآله را تنها تذکر و یادآوری ذکر کرده و در بعضی موارد تصریح نموده که الزام و اجباری نباید در بین باشد، از جمله:

فَذَکِّرْ إِنَّماأَنتَ مُذَکِّرٌ*لَّسْتَ عَلَیْهِم بِمُصَیْطِرٍ؛(2)پس تذکر ده که تو فقط تذکر دهنده ای، توسلطه گر بر آنان نیستی که (بر ایمان) مجبورشان کنی.

وَما أَنتَ عَلَیْهِم بِجَبّارٍ فَذَکِّرْ بِالْقُرْآنِ مَن یَخافُ وَعِیدِ؛(3) و تو مجبور به اجبار آن ها (به ایمان) نیستی، پس به وسیله قرآن کسانی که از عذاب من می ترسند متذکر ساز. وظیفه تو همین است.

أَفَأَنتَ تُکْرِهُ النّاسَ حَتَّی یَکُونُوا مُؤْمِنِینَ؛(4) آیا تو می خواهی مردم را مجبور سازی که ایمان بیاورند (ایمان اجباری چه سودی دارد؟).