چهل مثل از قرآن کریم صفحه 11

بعضی از مفسّران برای تاءیید این وجه تشبیه ، به آیه ذیل استنادکرده اند که می فرماید :

(وَمِنَ النَّاسِ مَن یَعْبُدُ اللَّهَ عَلَی حَرْفٍ فَإِنْ اءَصَابَهُ خَیْرٌ اطْمَاءَنَّ بِهِی وَإِنْ اءَصَابَتْهُ فِتْنَهٌ انقَلَبَ عَلَی وَجْهِهِ . . . ) ؛ (19) ((بعضی از مردم خدا را تنها بازبان می پرستند ، همین که (دنیا به آنها رو کند و نفع و) خیری به آنان رسد ، حالت اطمینان پیدا می کنند (و آن را دلیل بر حقّانیت اسلام می گیرند) امّا اگر مصیبتی برای امتحان به آنها برسد

دگرگون می شوند (و به کفر رو می آورند)) ) .

از آیه فوق ، این طور استنباط می شود که منافقین دین و ایمان را به عنوان وسیله ای برای نیل به مادیّات پذیرفته اند که اگر این هدف تاءمین شد ، دین را حق می دانند و گرنه بی اساس می شمرند ! البته این ویژگی منحصر به منافقان نیست ، بلکه بسیاری از افراد سست عنصر و ضعیف الا یمان که با کوچکترین چیزی ایمانشان به باد فنا می رود ، این گونه اند ؛ همچنان که حضرت سید الشهدا سلام اللّه علیه در کربلا فرمود :

((فَاِنَّ النّاسَ عَبیدُ الدُّنْیا وَالدّینُ لَعِقٌ عَلی اءَلْسِنَتِهِمْ یَحُوطُونَهُ ما دَرَّتْ مَعایِشُهُمْ فَإِذَا مُحِصُّوا بِالْبَلا ءِ قَلَّ الدَّیّانُونَ(20) ؛ مردم بنده دنیا هستند و دین لقلقه زبانشان است ، تا آنجا دین را قبول دارند که به زندگی و رفاه شان آسیب وارد نشود ! پس آنگاه که در بوته آزمایش قرار گیرند ، از دین بر می گردند ، تنها افراد کمی از آزمایش پیروزمند بیرون می آیند و پا برجا و ثابت قدم در دین می مانند)) .

یک نکته :

((منافق )) از ماده ((نفْق )) به معنای نفوذ و پیشروی است ، و نفق به معنای کانالها و نقبهایی است که زیر زمین می زنند تا برای استتار ، از آن استفاده کنند .

بعضی از مفسران گفته اند : بسیاری از حیوانات مانند موش صحرایی و روباه و سوسمار برای لانه خود دو سوراخ قرار می دهند یکی آشکار که از آن وارد و خارج می شوند ، و دیگری

پنهانی که اگر احساس خطری کنند ، از آن می گریزند ، این سوراخ پنهانی را ((نافقاء)) می گویند . (21)

با توجه به معنای ((نَفْق )) و آنچه بیان شد ، ((منافق )) کسی است که طریقی مرموز و مخفیانه برای خود برگزیده ، تا با مخفی کاری و پنهانی در جامعه نفوذ کندو به هنگام خطر از طریق دیگر فرار نماید .