چهل مثل از قرآن کریم صفحه 136

قصدش از هر کار حاصل بی خطاست (253)

وجه تشبیه

به دنبال مثال پیش که خداوند متعال مشرکان را به ((برده مملوک )) و مؤ منان را به ((آزاده توانگر)) تشبیه کرده بود ، دگر بار مثال گویای دیگری می زند و بت پرست را به ((گنگ مادر زادی )) که در عین حال برده و ناتوان است و فرد با ایمان را به ((انسان آزادی )) که همواره به عدل و داد دعوت می کند ، تشبیه نموده است .

در این آیه ((چهار صفت منفی )) برای آدم ((بت پرست )) و ((دو صفت مثبت )) برای انسان ((خداشناس )) ذکر شده است و آن چهار صفت منفی به ترتیب عبارتند از :

1 (اءَبْکَمُ) ؛ یعنی گنگ مادر زاد که هم کراست و هم لال .

2 (لا یَقْدِرُ عَلی شَیْءٍ) ؛ یعنی

چون گنگ است ، توانایی بر هیچ کاری ندارد . زیرا نه گوش شنوا دارد که بتواند چیزی را بفهمد و نه زبان گویا دارد که آن را به دیگری تفهیم کند .

3 (کَلُّ عَلی مَوْلاهُ) ؛ ((سربار صاحبش است )) ، یعنی کسی که نه نیروی درک و فهم دارد و نه منطق رسا ، نانخور زیادی و سربار جامعه خواهد بود . ((کَلّ)) به معنای بار سنگین است .

4 (اءَیْنَما یُوَجِّهْهُ لایَاءْتِ بِخَیْرٍ) ؛ هنگامی که ) او را در پی هر کاری بفرستند ، خوب انجام نمی دهد ؛ یعنی او با این طرز تفکّر در هر مسیری گام بگذارد ، ناکام خواهد بود و به هر سو روی آورد ، خیری نصیبش نخواهد شد . )

و آن دو ویژگی مثبتی که برای مؤ من راستین بیان داشته است عبارتند از :