چهل مثل از قرآن کریم صفحه 218

بریزد ، احساس رضا و خوشنودی می کند و این یکی از مراحل بسیار خطرناک اخلاقی است .

اینجا است که غیبت کننده باید قبل از هر چیز به درمان انگیزه های درونی غیبت که در اعماق روح او است و به این گناه دامن می زند ، بپردازد ؛ انگیزه هایی همچون ((بخل )) و ((حسد)) و ((کینه توزی )) و ((عداوت )) و ((خود برتر بینی )) .

باید از طریق خود سازی و تفکّر در عواقب سوء این صفات زشت و نتایج شومی که به بار می آورد ، و همچنین از طریق ریاضت نفس این آلودگیها را از جان و دل بشوید ، تا بتواند زبان را از آلودگی به غیبت باز دارد .

سپس در مقام ((توبه )) برآید و از آنجا که غیبت جنبه ((حق الناس )) دارد ، اگر دسترسی به صاحب غیبت دارد و مشکل تازه ای ایجاد نمی کند ، از او عذر خواهی کند ، هر چند به صورت سربسته باشد ، مثلاً بگوید من گاهی بر اثر نادانی و بی خبری از شما غیبت کرده ام ، مرا ببخش ، و شرح بیشتری ندهد ، مبادا عامل فساد تازه ای شود و اگر دسترسی به طرف

ندارد یا او را نمی شناسد ، یا از دنیا رفته است ، برای او استغفار کند و عمل نیک انجام دهد ، شاید به برکت آن خداوند متعال وی را ببخشد و طرف مقابل را راضی سازد)) . (394)

5- موارد استثنا در غیبت

((آخرین سخن در باره غیبت اینکه قانون غیبت ، مانند هر قانون دیگر استثناهایی دارد

، از جمله اینکه گاه در مقام ((مشورت )) مثلاً برای انتخاب همسر ، یا شریک در کسب و کار و مانند آن کسی سؤ الی از انسان می کند ، امانت در مشورت که یک قانون مسلّم اسلامی است ، ایجاب می کند اگر عیوبی از طرف سراغ دارد بگوید ، مبادا مسلمانی در دام بیفتد و چنین غیبتی که با چنین نیّت انجام می گیرد ، حرام نیست . همچنین در موارد دیگری که اهداف مهمّی مانند هدف مشورت در کار باشد ، یا برای احقاق حقّ و تظلّم صورت گیرد . البتّه کسی که آشکارا گناه می کند و به اصطلاح ((متجاهر به فسق ))است از موضوع غیبت خارج است و اگر گناه او را پشت سر او بازگو کنند ایرادی ندارد ، ولی باید توجه داشت این حکم مخصوص گناهی است که نسبت به آن متجاهر است )) . (395) و علنی آن را انجام می دهد نه گناهانی که به طور غیر علنی و در خفا از او سر می زند .

35- مَثَل زندگی دنیا و آب باران

( اعْلَمُوَّاْ اءَ نَّمَا ا لْحَیَوا هُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِینَهٌ وَتَفَاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَتَکَاثُرٌ فِی ا لاَْمْوَا لِ وَا لاَْوْلَدِ کَمَثَلِ غَیْثٍ اءَعْجَبَ ا لْکُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ یَهِیجُ فَتَرَلهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ یَکُونُ حُطَمًا وَفِی ا لاَْخِرَهِ عَذَابٌ شَدِیدٌ وَمَغْفِرَهٌ مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَا نٌ وَمَا ا لْحَیَوا هُ الدُّنْیَآ إِلا مَتَعُ ا لْغُرُورِ ) . (396)