چهل مثل از قرآن کریم صفحه 239

که بر او هیزم است یا دفتر(431)

امام خمینی قدّس سرّه در این باره می فرمود :

((علمی که تربیت در او نباشد ، تزکیه در او نباشد ، این علم فایده ندارد ، همانطوری که اگر الاغ و حمار ، اگر چنانچه الاغ به بار او کتاب باشد ، هر کتابی باشد ، کتاب توحید باشد ، کتاب فقه باشد ، کتاب انسان شناسی باشد ، هر چه باشد ، در بار او باشد و به دوش او باشد چطور فایده ندارد و آن حمار از او استفاده نمی کند ، آنهایی هم که انبار علم در باطنشان هست و باطنشان تمام علوم را فرض کنید ، تمام صناعات را ، تمام تخصصات را داشته باشند ، لکن تربیت و تزکیه نشده باشند ، آنها هم آن علومشان برای آنها فایده ندارد بلکه بسیاری از اوقات مضر است . .

.

چه بسا عالمانی که برای بشر تباهی هدیه می آورند ، آنها از جهال بدتر هستند و چه بسا متخصصانی که برای بشر هلاکت ایجاد می کنند ، تباهی ایجاد می کنند ، آنها از مردم عامی بدتر هستند ضررشان بیشتر است ، همان است که قرآن فرمود که ((کمثل الحمار)) و از آن هم بالاتر اینکه موجب صدمه به دیگران می شود . . .

میزان علم را خدای تبارک و تعالی به وسیله انبیا ذکر فرموده است و واقع مطلب همین است که ((العلم نورٌ)) علم نوری است که خدا در قلوب مردم او را وارد می کند ، اگر نورانیت آورد ، برای انسان این علم است و اگر چنانچه حجاب شد برای انسان ، آن علم نیست ، آن حجاب است ((العلم هو الحجاب الاکبر)) . (432)

البتّه همان گونه که علم بی عمل بی فائده ، بلکه مضرّ است ، عمل بدون علم نیز بی ثمر است .

چنانکه پیامبر گرامی اسلام در این باره می فرمایند :

((مَن عَملَ علی غیرِ عِلمٍ کان ما یفسده اءکثر مّما یصلح ؛ (433) هر کس بدون علم عمل نماید ، فسادش بیشتر از اصلاح است )) .

صاحب کتاب ((تفسیر امثال القرآن )) در ذیل تمثیل آیه مورد بحث می نویسد :