حجاز درصدر اسلام صفحه 128

و سکر و برنی و حلی. بهترین انواع خرما برنی و شلبی و بردی و خضروی و جعفری و جاوی و لبانه و لبانه را قصب گویند.

و گویند که خرما دوازده نوع است برترین آنها برنی است. مردم مدینه بیشتر از آن گونه غرس کنند.

این نوع خرما اگر در جای دیگر غرس شود- جز مدینه- محصول آن نیکو نگردد.

برنی را برای تبرک از مدینه به دیگر جایها برند. در زمان ارزانی یک مُدّ از آن به هشت کبار ارزد و در گرانی به بیست و بیشتر. با این همه فراوان و ارزان است. خرمای برنی به هنگام رطب چون انگشتان حنا بسته دوشیزگان گلگون و لذید است.

سَمْهودی گوید: بردی از برنی گرانتر است؛ زیرا کمتر یافته شود. شاید همه آنچه در مدینه هست به پنجاه نخل نرسد. رنگ آن زرد و سرخ است و کمی به تیرگی زند. آن را به روم و دیگر جایها برند در دبه‌ها. خرمافروشان شقری و طبرجلی و عریس را در شکل و شیرینی بدان تشبیه کنند. بربری و حادی به هم نزدیک‌اند و حلی و جعفری درآن هنگام که نارسیده‌اند، سرخ باشند و چون رسیدند رنگ زیتونی گیرند. «(1)» ابن منظور گوید: بردی از بهترین انواع خرماست، به برنی شبیه است. گویند: بردی گونه‌ای از خرمای حجاز است، بسیار نیکو. و در حدیث آمده است که پیامبر فرمود: «اگر می‌خواهیدصدقه دهید خرمای بردیصدقه دهید.» «(2)» اما خرماهای مدینه، فقها از جعرور و مصران و فاره وحبیق نام برده‌اند. همچنین از برنی و عجوه وصَیحانی و بردی. ابو زید العشیره گوید، دژ کوچکی است میان یَنْبُع و ذوالمَرْوَه که خرمایش بر خرمای دیگر جایهای حجاز برتری دارد، مگرصیحانی که خرمای خیبر است.

و بردی و عجوه در مدینه است.

سَمْهودی گوید: عجوه همیشه در مدینه مشهور بوده. طرز تربیتش را پسران از پدران می‌آموزند و خُرد و کلان آن را می‌شناسند. داودی گوید: امروزه که آن را با دیگر خرماها مقایسه می‌کنیم نوع متوسطی است. وقتی می‌گویند از بهترین خرمای مدینه است؛ یعنی از نوع بد و مردود نیست. ابن اثیر گوید: عجوه نوعی از خرمای مدینه است. ازصحیانی بزرگتر