حجاز درصدر اسلام صفحه 129

است. رنگش به سیاهی می‌زند. این نوع خرما را پیامبر (ص) در مدینه غرس کرد.

کلینی گوید: عجوه را در عراقصرفان گویند.

اماصَیحانی؛ سَمْهودی از ابراهیم بن محمد بن مؤید حموی افسانه‌ای حکایت می‌کند، که نامگذاریش به این نام را به زمان پیامبر می‌رساند. می‌گوید که آن روز در مدینه در جفاف موضعی بود که بهصیحانی شهرت داشت و گویدصیحانی نخلی است که تا به امروز به همان نام خوانده می‌شود درآنجا به عمل آمد و آن زمین از آنِ فرزندانصفوی بن سلیمان بن طفیل الحسینی بود.

از خرماهای مدینه جنیب است و دقله و عرق بن زید و شقم.

ام جرزان نیز از خرماهای مدینه است که به مشان عراق می‌ماند.

از خرماهای بد مدینه عبارتند از جعرور و معی الفاره و عذق ابن حبیق. بعضی می‌گویند که اینگونه خرماها را نباید به جای زکات داد. طبری در تفسیر آیه «ولاتیمّموا الخبیث منه تُنفقون» گوید مراد جعرور است و حبیق. رسول خدا (ص) نهی کرد کهصدقه را از آنها گیرند.

تاکستانها و انگور

اما انگور، عرّام می‌گوید که در مَهایع و جبال سَراة و ساریه و سوارِقیّه و ثَنِیَّةالشرید انگورها و نخلستانهایی بوده که همانند آنها در دیگر جایها نبوده است.

در طائف نیز تاکستانها بوده، مخصوصاً در وَهْط.

مَوْ بارزترین درختان میوه است در حجاز. در قرآن در یازده آیه از آن یاد شده که شش مورد آن با نخیل مقرون شده (بقره: 266، الاسراء: 91، النحل: 11 و 67، مؤمنون: 39، یاسین:

34.) و در سه مورد جنات اعناب آمده است: (انعام: 99، رعد: 4، کهف: 32، عبس: 28).

ذکر انگور سیاه و سفید و مویز سرخ و سیاه در آثار فقها آمده است. «(1)» عَرّام گوید: تاکها را در مَهایع و سَوارِقیه و جبال سَراة و ساریه و ثَنِیّةالشَرید می‌کارند و انگور ثَنِیّه و نخل آن را مانند نباشد.

مدینه از مناطق زراعی است و انگور خوب آن مشهور است. در قُبا انواع تاکها بود. از