حجاز درصدر اسلام صفحه 140

نزدیکی اجْفر و قَنان. و از اماکنی که میان اسد و عَبْس واقع شده امثال است و آن دژی است در بلاد عَبْس، نزدیک بلاد بنی‌اسد و قَطَن.

اماکنی که طئ و اسد در آنجاها با هم برخورد می‌کنند حِساء و ریث است.

اما محارب، دیارشان نزدیک جَریب است و آن وادیی است که در رُمّه می‌ریزد. میان آن دو شَرْبه واقع شده و پایان جنوبی آن حَزیز است. حَزِیز محارب آبی است در طرف چپ سَمِیراء، البته برای کسی که به مکه می‌رود. در دیار آنها اضاخ واقع شده که از شَرْبه می‌آید.

از اماکن آنها اقصی است که از ربذه به قدر دو برید دور است و در نزدیکی آن تپه بَلَس است. و آن محل اجتماع ساعیان (گردآورندگانصدقات) است و نیز معدنِ‌النَّقْره. «(1)»

عشایر حجاز میانه

مناطقی که در اطراف غربی و جنوبی مدینه است از زمانهای قدیم جای قبیله جُهَیْنه بوده است و بکری گوید که قبایل جُهَیْنه در آن کوهها؛ یعنی کوههای اشعَر و اجْرَد و قُدس و آرَه و رَضْوی پراکنده بودند. اینان از وادیها و دره‌ها و دامنه‌ها کم کم به سوی دشت آمدند و تا بطن اضَم و اطراف آن پیش رفتند، در آنجا وادی عظیمی است که چند وادی دیگر در آن فرو می‌ریزد و به سوی دریا روان می‌شود. جُهَیْنه در ذوخُشُب و بندد و حاضره و لَقْف و عِیص و بُواط و مصلّی و بدر و جُفاف و وَدّان و یَنْبُع و حَوراء فرود آمدند. همچنین عَرْج و جَنْبَتَین و رُوَیثه و رَوحاء را پشت سر نهادند و در طول ساحل تا تِهامه رفتند. تا به بَلی و حِذام درناحیه حَقْل از ساحل تَیْماء برخورد کردند. و به همسایگی آنها در ساحل، قبایلی از کِنانه درآمدند و طوایفی از جُهَیْنه هم در ذوالمَرْوَه تا فَیْف مکان گزیدند. «(2)» و نیز در جای دیگر گوید: جُهَینه در جبال حجاز؛ یعنی در اشْعَر و اجْرَد و قُدس و آرَه و رَضْوی فرود آمدند، سپس رهسپار دشت شدند و به سوی وادی اضَم پیش رفتند. و می‌گوید که اشْجَع و مُزَیْنه و سعد بن هُذَیْم، زمینهایی را تصاحب کردند ولی جُهَیْنه همچنان در آن بلاد و کوهها و مواضعی که بعدها از آن اشْجَع و مُزیْنه شد باقی ماندند و آنها تا هنگام ظهور