حجاز درصدر اسلام صفحه 181

میلی جار و سی و دو میلی یَنْبُع. «(1)» در سه میلی رَوحاء و در آخر وادی آن از طرف جنوب و به طرف غربی کوه، مسجد المُنْصَرَف واقع شده و آن از مساجد پیامبر (ص) است. پیامبر در این مساجد نماز گزارده. این مسجد بعدها مسجد الغزاله نام گرفت. این مسجد بعداً ویران شد. چنانکه در زمان مطری؛ یعنی در قرن ششم جز طاق و زنجیره، از آن باقی نمانده بود. ولی خرابی رو به فزونی نهاد به گونه‌ای که در زمان سَمْهودی جایی باقی نمانده بود. «(2)» مطری گوید: چون کسی نزد مسجد معروف به مسجد الغزاله باشد راه مکه در جانب چپ اوست، اگر رو به قبله ایستاده باشد. این راه در قدیم معمور بوده است. پس به سُقْیا می‌رسند، آنگاه ثنیه هَرْشی و آن راه انبیاء است. امروز در آنجا مسجدی که معروف باشد وجود ندارد غیر از مسجد ذوالحُلَیفه. سَمهودی می‌افزاید که سبب ویران شدن این مساجد این بود که حجاج راه خود را دگرگون کردند. بدین‌گونه که از راه رَوحاء بر بادیه گذشتند سپس به مَضیق الصَّفراء و از آنجا به بدر رفتند. کسانی که از راه قدیم رفته‌اند به من گفتند که هنوز بسیاری از مساجد بر پای است. «(3)»

رُوَیْثَه

رُوَیْثه ازمنازل مهم‌پیوسته‌به رَوحاء است و مسافت میان آن سیزده میل یا شانزده میل است‌به‌قول اسدی. وبیست و چهار میل به روایت بکری. میان مَرْج و رَوحاء، مُتَعَشّی است. «(4)» رُوَیْثه قریه‌ای است مجتمع که مسکن جُهَیْنَه است. «(5)» در آنجا مردمی از فرزندان عثمان بن عَفّان و مردم دیگری از اعراب زندگی می‌کنند. در آنجا آبشخوری است که در ایام حَجّاج آباد شده و چند برکه. و نیز آبی است که آن را احْساء گویند. اسدی در وصف آن گوید که در رُوَیْثه نه چاههایی است و نه حوضهایی و نیز گوید که کوه مشرف بر آن و خانه‌های آن را

1- - سمهودی، ج 2، ص 331.
2- - بکری، ص 184.
3- - سمهودی، ج 1، ص 168، 169.
4- - یاقوت، ج 1، ص 925، ج 2، ص 875 و سمهودی ج 2، ص 316.
5- - بکری، ص 38.