حجاز درصدر اسلام صفحه 186

مجد و ابن قتیبه گویند که سُقْیا در فاصله دو روز راه از مدینه است. ولی اسدی می‌گوید در فاصله چهار روز راه است و میانشانصد میل فاصله است. «(1)» سُقْیا قریه بزرگی است، نزدیک به دریا در مسیر یک روز و یک شب راه. قریه‌ای است جامع از اعمال فُرْع. منزلی است در آن بستانهای وسیع و نخلستانهاست. سهیلی گوید: سقیا را به سبب برکه‌ها و چاههای بسیارش بدین نام خوانده‌اند. از کسانی پرسیده‌اند که سُقْیا را چرا سُقْیا نامیده‌اند؟ گفته‌اند: بدان سبب که مردم در آنجا آب شیرین نوشند.

ابن الفقیه گوید: چون تُبّع از مدینه بازمی‌گشت در سُقْیا فرود آمد. تشنه شده بود. در آنجا باران فرو بارید و از این رو آنجا را سُقْیا گفتند. «(2)» اسدی گوید: در سُقْیا مسجدی است از آنِ رسول خدا (ص) به سوی کوه. و در آنجا چشمه‌ای است از آب شیرین. در سُقْیا بیش از ده چاه هست در کنار برخی از چاهها برکه‌هایی است و چشمه‌ای پرآب که مصب آن در برکه است و به سوی صدقات حسن بن زید جاری است. بر سر آن نخل و دیگر درختان است به حد وفور. این آب مدتی قطع شده بود. پس در سال 243 بار دیگر جاری شد و در سال 253 باز هم قطع گردید. در یک میلی از منزل موضعی است که در آن کشتزارها و نخلستان است وصدقات حسن‌بن زید. نیز در آنجا سی چاه است که هر یک مزرعه‌ای را سیراب می‌کنند.

در ایام متوکل پنجاه چاه دیگر احداث شد که همه آبشان شیرین است و به قدر قامت یک انسان یا بیشتر و یا کمتر آب در آنهاست. «(3)» در سه میلی بعد از سُقْیا به طرف مکه چاه تِعْهِن است و در تِعْهِنصخره‌ای است به نام امّ عقی. تِعْهن و ذوالریان و امَج آبهایی هستند از آنِ بنی لیث بن بکر و تِعْهِن میان قاحه و سُقیاست در راه مکه و مدینه. «(4)» در یک میلی سُقْیا، قاحه واقع شده و آن وادی عَبابید است که در سه مرحله‌ای مدینه است. نصر گوید: قاحه موضعی است میان جُحْفه و قُدیْد. عَرّام گوید: در ثافل اصغر که نام

1- - بکری، ص 686.
2- - سمهودی، ج 2، ص 322 و یاقوت ج 3، ص 103.
3- - سمهودی، ج 2، ص 357.
4- - بکری، ص 357.