حجاز درصدر اسلام صفحه 190

مسیل از راه به قدر یک پرتاب تیر بود. عبداللَّه بن عمر در کنار یکی از آن درختان که به راه نزدیکتر و از همه بلندتر بود نماز گزارد.

سَمْهودی گوید: هَرْشی امروز راه حاجیان مدینه است. به هنگام حرکت، هَرْشا در جانب چپ آنهاست. زیرا آنها در خَبْت سیر می‌کنند و وَدّان پایین‌تر از آن است و پس از آن رابغ است. آنجا در قدیم محل تلاقی دو راه بود که هرکس از هر راه به همان موضع می‌رسید که آن دیگر می‌رسید. «(1)» در کنار هَرْشی شَراء است و آن کوهی است مرتفع از آن بنی لیث و بنی ظفر از بنی سُلَیم. شَراء پایین عُسْفان است و در جانب چپ آن. در آنجا گردنه‌ای است بسیار بلند به نام خریطه که هر کس بخواهد از عُسْفان به حجاز رود از آن می‌گذرد. از شَراء به سایه روند. سایه وادیی است میان دو حامیه؛ یعنی دو سنگلاخ سیاه. در آنجا قریه‌ای است با ساکنان فراوان که معلوم نیست از کدام قوم و قبیله‌اند. آبش چشمه‌هایی است که در زیرزمین جاری است و از قناتها بیرون می‌آید. والی سایه از سوی فرمانروای مدینه معیّن و نصب می‌شود. در آنجا نخلها و مزارع انگور و موز بسیار است. مردمش بعضی از فرزندان علی بن ابیطالب (ع) اند و بعضی از مردم دیگر که شناخته نیستند. «(2)» در دو میلی هَرْشی ذو الاظافر واقع شده که مجموعه‌ای از تپه‌هاست.

شَمَنْصِیر

عرّام گوید: در راه مرتفعات هَرْشی به جُحْفه، سه وادی است؛ غَزال، ذو دَوْران و کُلَیّه که پیوسته‌اند به شَمنْصِیر و ذِرْوَه که همه‌اش از آنِ خُزاعه است. یاقوت گوید: شَمَنْصِیر کوهی است از بلاد هُذیل. به خط ابن جنّی در کتابی خواندم که شَمَنْصِیر کوهی است در سایه. سایه وادی عظیمی است. در آن بیش از هفتاد چشمه است و نام آن وادی امَج است سَمْهودی گوید: شَمَنْصِیر کوه سایه است. «(3)» عَرّام گوید: شَمَنْصِیر پیوسته است به ضَرْعاء و آن قریه‌ای است نزدیک ذروه از آره.

1- - سمهودی، ج 2، ص 387.
2- - بکری، ص 954؛ سمهودی، ج 2، ص 247؛ یاقوت، ج 1، ص 291.
3- - یاقوت، ج 3، ص 323.