حجاز درصدر اسلام صفحه 2

بسیج می‌شد.

پس از رحلت پیامبر (ص) حجاز دراسلام خود پای برجا ماند و هیچ یک از مسلمانان مکه و مدینه مرتد نشدند. بیشتر قبایلی که در حجاز می‌زیستند، در اسلام خود پایدار بودند و همین ثباتِ قدم، سبب شد که ابوبکر- نخستین خلیفه- برای پایان دادن به شورشهای اهل ردّه، بر مردم حجاز تکیه کند و سیطره اسلام را بر جزیره بازگرداند و سلطه آن را استحکام بخشد. مسلم است که ایمان عمیق مردم حجاز عامل اصلی و اساسی در عدم ارتداد ایشان و شرکتشان در برانداختن اهل رده بود.

هنگامی که لشکر اسلام برای فتح سرزمینهای مجاور جزیره و سیطره بر سراسر آن نواحی، در حرکت آمد، حجازیان ستون اصلی و نخستین آن بودند؛ زیرا ابوبکر شرکت کسانی را که سابقه رده داشتند، در لشکر منع نموده بود. او فقط به قبایلی اعتماد داشت که به لوث ارتداد آلوده نشده بودند. زمانی هم که می‌خواست برای رویارویی با ایرانیان و رومیان، لشکر بسیج کند، همین سیاست را به کار برد.

بدون تردید عربهایی که در نبردهای ایران و روم شرکت می‌کردند، ازخادمان اهداف دولت اسلامی بودند و می‌خواستند در تثبیت پایه‌های اسلام و نشر سلطه آن، سهم بسزایی داشته باشند ولی به سبب سابقه اندکشان در اسلام و عدم پیوندشان با پیامبر (ص) وصحابه، نیاز به زمان بیشتری بود، تا با روح و مبادی اسلام آنچنانکه باید و شاید آشنایی یابند.

لشکریان اسلام که در زمان ابوبکر برای فتح و توسعه دولت اسلام، از مدینه بیرون می‌آمدند، فرماندهانشان از اهل حجاز و بویژه از مردم بکه بودند؛ یعنی در میان آنها کسانی نبودند- بجز چند تن- که بعد از حدیبیه و یا فتح مکه اسلام آورده باشند.

اهل حجاز در شهرها

چون عمر بن خطاب عهده‌دار امر خلافت شد، اجازه داد که مرتدین سابق هم در لشکر اسلام شرکت کنند. پس شمار سپاهیان روی به فزونی نهاد. اینان که به تازگی به سپاه اسلام پیوسته بودند، در پیکارها حماسه‌ها می‌آفریدند و با اخلاص تمام، از جان خویش می‌گذشتند و هر چه زمان می‌گذشت و شمارشان افزون می‌شد بر آشنایی‌شان به روح اسلام و فهم و