حجاز درصدر اسلام صفحه 202

هیچ چیز نروید. از شَراة که فرود آیند به سایه در آیند. در نزدیکی عُسْفان بَعال است؛ زمینی است از بنی غِفار پیوسته است به غَیْقَه. حازمی گوید و نصر از او نقل می‌کند و می‌افزاید که موضعی است در حجاز نزدیک عُسْفان و آن از آنِ بنی‌غِفار است. پیوسته به غَیْقَه و گوید کوهی است میان ابْواء و کوه جُهَیْنَه. خَلْص در وادی آن است. بکری گوید: بَعال و قبب دو کوه‌اند نزدیک عُسْفان و نیز در همان نزدیکی است غدیر اشْطاط رسیده به حُدَیْبِیّه.

اما کُراع الغَمیم؛ یاقوت گوید: وادیی است رو به روی عُسْفان و در شانزده میلی آن. این کُراع کوهی است سیاه در جانب حَرّه (سنگلاخ) نزد الْیَه. نصر گوید: غَمیم در طرف مِراض است و مِراض میان رابغ و جُحْفَه. بکری گوید: از عُسْفان تا کُراع الغَمیم هشت میل است و غَمیم وادی است و کُراع کوهی است سیاه در جانب چپ جاده. به سبب بلند بودنش آن را به کراع (قلم پا، از زانو تا غوزک) تشبیه کرده‌اند. گویند یک میل که از غَمیم دور شویم به سقاخانه عدنی و مسجد آن می‌رسیم و بعد از آن موضعی است موسوم به سَدوس. چاههایی است از آنِ یکی از فرزندان ابولَهَب. از کُراع الغَمیم تا بطن مَرّ پانزده میل است. جُنابِذ (گنبدها) سه میل پیش از کُراع الغَمیم است و آن مجموعه‌ای از چاهها و گنبدها و مسجدی. جُنابذ وسط راه عُسْفان و بطن مَرّ است. «(1)» میان وادی عُسْفان و بطن مَرّ، از سمت چپ کسی که به مکه می‌رود وادی سِتاره واقع شده، طول این وادی حدود دو روز راه است. نزدیک آن وادی دیگری است همانند آن معروف به سایه.

بطن مَرّ

بطن مَرّ آخرین منزل مهم میان مکه و مدینه است. عَرّام گوید: چون از عُسْفان بیرون آمدی و دریا را دیدی و از چند کوه و قریه گذشتی به وادیی می‌رسی به نام مَسیحه و به وادی دیگری به نام مُدْرَکه. در این دو وادی بزرگ آب بسیار است. از آن جمله آبی است به نام حُدَیْبِیّه و در پایین آن آبهایی است که در حَرّه (سنگلاخ) می‌ریزد و تا دریا ادامه دارند. «(2)» اما بطن مَرّ؛ ابن رُسْته گوید: قریه بزرگی است نیکو و پرجمعیت با نخلستانها و مزارع فراوان. در آنجا برکه‌ای است که آب از کوه به آنجا می‌ریزد. «(3)» ابن جُبَیر گوید بطن مَرّ، وادی

1- - بکری، ص 956 و ص 957.
2- - یاقوت، ج 4، ص 449.
3- - الاعلاق النفیسه، ص 178.