حجاز درصدر اسلام صفحه 270

در تاریخ عبیدالله اهوازی آمده است که رَبَذه در سال 319 در اثر تداوم نبرد میان اهل آن و اهل ضَریّه ویران شد. سپس مردم ضَریّه از قرامطه امان طلبیدند و آنان نیز به یاریشان برخاستند. مردم رَبَذه از آنجا کوچ کردند و رَبَذه ویران گردید. رَبَذه بهترین منزل در راه مکه است. «(1)» اصمعی از جعفر بن سلیمان روایت کند: اگر شتر در رَبَذه چرا کند و دوبار بر آن نشسته سفر کنی از چربیش کاسته نشود زیرا در آن سرزمینِ شوره، خار وجود ندارد. «(2)» نشانه های مرتع رَبَذه را سمهودی در کتاب خود آورده است. شاید آنها را از هَجَری و بکری برگرفته است. یاقوت نیز رَبَذه را در چند جای از کتاب خود آورده است.

شَرَف

پیش از این روایت واقدی را آوردیم که عمر مرتع شرف را نیز در اختیار گرفت.

سَمْهودی گوید: شرف را که عمر در اختیار گرفت، شرف رَوحاء نبود، بلکه جایی بود در وسط نجد. نصر گوید که شَرَف در وسط نجد است و گویند وادی عظیمی است که کوههای مرتع ضَرِّیه آن را در میان گرفته است. گویا این نظر کسی است که میان شرف و مرتع ضَرِّیه و رَبَذه فرق بگذارد. اصمعی گوید: شرف و سط نجد است. منازل بنی آکل‌المرار آنجا بود. و امروز آنجا مرتع ضَریّه است. و رَبَذه در ابتدای شرف است و آن مرتع سمت راست است و شریف در کنار آن است. تَسْریر میانشان فاصله است. پس آنچه به جانب مشرق باشد شریف است و آنچه به جانب مغرب باشد شرف است. و محتمل است که وقتی می‌گویند حمای «شرف و رَبَذه»، حمای ضریّه باشد. و ربذه چنانکه خواهد آمد حمای ضریه باشد. به عامل آن عامل شَرَف گویند. هجری در بیان حماهای نجد شرف را ذکر نکرده و محل آن را نیز بیان ننموده است.

اصمعی گوید. می‌گفتند که هر کس تابستان را در شرف باشد وبهار را در حَزْن و زمستان را درصَمّان به تحقیق به مراتع پر علف دست یافته است. «(3)»

1- - سمهودی، ج 2، ص 227.
2- - بکری، ص 860.
3- - سمهوی، ج 2، ص 227.