حجاز درصدر اسلام صفحه 28

از آنچه سخاوی در «التحفة اللطیفه» نقل کرده، معلوم می‌شود که ابن شبه در احوال اشخاص نیز مطالبی افزوده است.

ابن شبه در پاره‌ای از نوشته‌هایش به مشاهدات و تجارب خود تکیه کرده، همچنانکه از راویان فراوانی هم روایت کرده است. ولی کمتر اتفاق افتاده که از هر یک از آنها بیش از یک روایت بیاورد. حتی از آنهایی که سمهودی تصریح دارد که از شیوخ او بوده‌اند، چون سلیمان بن داود و خَلّاد بن یزید بن عبدالعزیز چند روایتی نقل کرده ولی در نقل روایت از ابوغسّان محمد بن یحیی الکِنانی، نسبت به آن دو امساک ورزیده است.

ابوغسان محمد بن یحیی بن علی بن عبدالحمید الکنانی از اصحاب مالک است که به اخبار مدینه آگاهی بسیار دارد. او از خاندان کتابت و علم است.

سمهودی از ابوغسّان در پنجاه و چهار موضع نقل کرده؛ از آن جمله چهارده موضع مستقیم و باقی از طریق عمر بن شَبّه. در مآخذ ذکر نشده که ابوغسان صاحب کتابی بوده، گویا آنهایی که از او نقل کرده‌اند از طریق سماع بوده است. عمر بن شبّه از بزرگترین راویان اوست.

حتی آن چهارده موردی که سمهودی منبع آن را ذکر نکرده نیز از طریق عمر بن شبّه بوده است.

سی روایت از روایاتی که سمهودی از ابن شبّه روایت کرده مستند است و نام راویان و رجال روایات ذکر شده. در اغلب روایات او، از یک راوی نام برده شده و در هفت روایت نام بیش از یک شخص آمده است. روایاتی هم هست که نامصاحب سند را در آنها نیاورده است بلکه به همین اکتفا کرده که: «مرا کسی که از ثقات است» یا «مرا چند تن از اهل علم» یا «بعضی از مشایخ ما» یا «بعضی از اصحاب ما روایت کرده است».

روایاتی که سَمْهودی از ابوغسّان روایت کرده شامل مسجد رسول (ص) و بقیع و قبور آن و بعضی از مساجدی که پیامبر در آنجاها نماز به جای آورده. و برخی اماکن مدینه، چون سوق زباله، سوق هشام، اریس، حُسَیکه، قُبا، عقیق و رَضْوی. «(1)»