حجاز درصدر اسلام صفحه 285

مردی که بعد از بدر تا حُدیبیّه اسلام آورده بود چهار هزار درهم مقرر داشت. «(1)» ابن سعد گوید:

برای هر مردی که قبل از فتح مکه مهاجرت کرده بود سه هزار درهم قرار داد. و نیز گوید که عمر بن خطاب به عمرو بن عاص دستور داد که به هر کس که در بیعت تحت الشجره شرکت داشتهصد دینار عطا مقرر دارد و تردیدی نیست که مراد از حضور در احد؛ یعنی کسانی که در فاصله میان بدر و احد اسلام آورده‌ا ند، اما آنان که در حدیبیّه حضور داشته‌اند؛ یعنی بعد از احد و قبل از حدیبیّه اسلام آورده‌اند. اما در باب مقدار عطای کسانی که بعد از فتح مکه اسلام آورده‌اند روایات مختلف است. طبری گوید که عمر مقرر کرد به کسانی که بعد از حدیبیّه تا سرکوب کردن ابوبکر اهل رده را اسلام آورده‌اند هر یک سه هزار درهم دهند و ابن سعد گوید:

عمر برای کسانی که در فتح مکه اسلام آوردند هر یک دو هزار درهم مقرر داشت.

ابو معشر روایت می‌کند که عمر برای اهل مکه و مردم هر یک هشتصد درهم معین کرد. پس طلحة بن عبیدالله برادر خود عثمان را آورد برای او هم هشتصد درهم «(2)» معین شد.

یعقوبی گوید: عمر برای مردم مکه که مهاجرت نکرده بودند ششصد و یا هفتصد درهم مقرر نمود.

از این اختلافات چنین به دست می‌آید که محتمل است عمر برای هر کس که اسلام آورده و در فتوح شرکت داشته، دو هزار درهم مقرر کرده اما برای کسانی که اسلام آورده‌اند و در فتوح شرکت نکرده‌اند، هشتصد درهم عطا داده است.

عطای فرزندان

ابن سعد گوید که عمر برای پسران بدریان دو هزار درهم عطا مقرر نمود. «(3)» و این روایت را روایت ابو معشر تأیید می‌کند که عمر برای پسران مهاجران و انصار دو هزار درهم معین ساخت. «(4)» ابن سعد گوید که عمر برای پسران نوخاسته مهاجران و انصار دو هزار درهم مقرر داشت.

1- - طبری، ج 1، ص 2412.
2- - الخراج، ص 43.
3- - ابن سعد، ج 3- 1، ص 214.
4- - الخراج، ص 43.