حجاز درصدر اسلام صفحه 286

عمر برای بعضی از افراد عطای مخصوص مقرر داشت؛ مثلًا عبدالله بن عمر را سه هزار درهم و عمر بن ابوسلمه را چهار هزار درهم و اسامة بن زید را بنابر بعضی روایات چهار هزار درهم معین کرد. در بعضی روایات آمده است که برای او سه هزار و پانصد درهم معین کرد. «(1)» عمر نخست مقرر داشته بود که کودکان را، موقع از شیر بازگرفتن، عطا دهند ولی پس از اندک زمانی این حکم را لغو کرد و گفت از همان آغاز ولادت دهند. می‌گویند سبب آن بود که زنی برای رسیدن به عطای فرزند، او را پیش از موقع از شیر بازگرفته بود و شنیدن این خبر سبب تشویش او شده بود.

برای نوزادصد درهم مقرر داشت. خلفای بعد از او همین قاعده را مجری داشتند.

زهیر بن ابو اسحاق گوید که جدّم نزد عثمان رفت، عثمان پرسید که ای شیخ چند سر عائله داری؟ جدم پاسخ داد. عثمان گفت: برای تو پانزده مقرر کردیم؛ یعنی هزار و پانصد و برای عائله‌ات، هر یکصد.

فضیل بن عطیّه گوید: وقتی زاده شدم پدرم مرا نزد علی (ع) برده بود، او برای منصد درهم مقرر کرده بود. «(2)» و پدرم را نیز عطایی ارزانی داشته بود. مردی از خَثْعَم گوید که مرا فرزندی در وجود آمد. نزد علی (ع) رفتم برای اوصد درهم مقرر داشت.

در کتاب «الاموال» آمده است که عثمان نوزاد را پنجاه درهم می‌داد و چون یک ساله می‌شد نامش را درصد درهمی ها ثبت می‌کرد. محمد بن هلال المداینی گوید که جده من هر روز به خانه عثمان بن عفّان می‌رفت. روزی عثمان او را ندید. از زن خود پرسید: فلان را نمی‌بینم. زنش گفت: دیشب پسری زاده است. عثمان پنجاه درهم نزد او فرستاد و گفت این برای فرزندت چون یکساله شد بهصد درهم خواهد رسید. «(3)» معاویه قاعده عمر را برهم زد و کودک را پس از شیر بازگرفتن مقرری می‌داد. عمر بن عبدالعزیز بکلی عطای کودکان را قطع کرد، مگر برای هر کس که می‌خواست.

و گویند که عمر بن عبدالعزیز میان کودکان از شیر بازگرفته قرعه می‌زد، این کار را بر او

1- - ابن سعد، ج 4- 1، ص 49.
2- - ابن سعد، ج 6، ص 212.
3- - الاموال، ص 582.