حجاز درصدر اسلام صفحه 287

عیب گرفتند و گفتند این چیزی جز گونه‌ای از قمار نیست. «(1)» سلیمان بن حبیب گوید: عمر بن خطاب برای فرزندان و زنِ سربازان دو دینار قرار داد.

عثمان و والیان بعد از او همین قانون را رعایت می‌کردند و آن را به ارث به ورثه میت هم می‌دادند. چون عمر بن عبدالعزیز بر سر کار آمد از من (یعنی سلیمان بن حبیب) در این باره پرسش کرد، او را آگاه کردم. او وراثت را انکار کرد و گفت آنان را در زمره زن و فرزند کسانی از مسلمانان قرار ده که در دیوان نبودند و گفت من وراثت را قطع می‌کنم و مقرری را به همه می‌دهم. سلیمان گوید: گفتم یا امیرالمؤمنین آهسته تر حرکت کنید که می‌ترسم که اگر وراثت را قطع کنی رویه‌ای شود در قطع وراثت و این سنت توارث را زیان دارد. گفت: راست می‌گویی و کار را به همان حال که بود رها کرد. «(2)» از این سه نص که آوردیم چنین نتیجه می‌شود:

1- عمر بن خطاب برای هر نوزادصد درهم معین کرد و چون به سن رشد می‌رسید آنها را عطای مقرر می‌داد.

2- معاویه «فرض» نوزاد را قطع کرد و گفت تا از شیر بازگرفته نشود، چیزی به او تعلق نگیرد.

3- عمر بن عبدالعزیز شیوه معمول را باطل کرد و «فرض» را به هر کس که می‌خواست می‌داد و در میان از شیر باز گرفتگان قرعه می‌زد.

عطای زنان

در منابع مطالب متعدد و متباینی در باب عطای زنان پیامبر (ص) آمده است. روایات تا حدودی اتفاق دارند که برای عایشه دوازده هزار درهم مقرر شد ولی روایات در باب مقرری دیگر زنان پیامبر، مختلف است. از ابو هُرَیره روایت شده که عمر هر یک از زنان پیامبر را دوازده هزار درهم عطا می‌داد. «(3)» یعقوبی گوید: او به امّ حبیبه و حَفْصه هر یک دوازده هزار درهم می‌داد. شعبی گوید که او به دیگر زنان آن حضرت هر یک ده هزار درهم می‌داد. زُهْری

1- - الاموال، ص 587.
2- - الاموال، ص 596.
3- - ابن سعد، ج 3- 1، ص 216 و الخراج، ص 45.