حجاز درصدر اسلام صفحه 304

چیزی مقرر دارند که هر سال به آنها داده شود. به گونه‌ای که هزینه آن سال را کفایت کند. و آنها را به شرف العطاء ملحق ساخت. «(1)» در زمان هارون الرشید به مردم مدینه در یک سال سه عطا داده شد. مُصْعَب بن عبداللَّه زبیری گوید: در آن سال که به مدینة الرسول آمد و پسرانش محمد امین و عبداللَّه مامون هم با او بودند. مردم را سه عطا داد. در آن سال میان مردان و زنان مالی تقسیم کرد که مقدار آن هزار هزار و پنجاه هزار دینار بود. و هم در آن سال برای پانصد تن از وجهای موالی مدینه مقرری معین کرد و بعضی را مقرری شرف تعیین نمود که از آن جمله بود یحیی بن مسکین و ابن عثمان و مفراق مولای بنی تمیم. «(2)» جَهشیاری گوید: رشید حج به جای آورد. یحیی و فضل و جعفر هم با او بودند. چون به مدینه وارد شد، با یحیی به مجلس نشست و دست عطا گشود. سپس محمد امین با فضل بن یحیی به مجلس نشست و مردم را عطا داد و پس از او عبداللَّه مأمون با جعفر به مجلس نشست و مردم را عطا داد. مردم مدینه آن سال را سال «سه عطا» نامیدند و هرگز چنان عطایی که در ایام برمکیان دیدند در هیچ زمانی ندیدند. «(3)» مُصْعَب زبیری گوید: ابوبکر بن عبداللَّه بن مصعب از اشراف قریش و وجهای ایشان بود. هارون الرشید او را امارت مدینه داد. او دوازده سال و سه ماه و یازده روز بر سر کار بود.

هارون او را عزیز می‌داشت. به دست او نیمی از عطا و جامه و بخششی در سال 181 ه. به مردم مدینه رسانید و در سال 186 ه. سه عطا و جامه‌های فاخر داد.

نیز گوید که عمران بن محمد گفت: ابوبکر بن عبداللَّه مرا فرستاد که سه عطا بستانم.

آنها در بیت المال هارون الرشید در خانه عایشهصغری فرود آمده بودند. من از آنجا سه عطا گرفتم که مبلغ آن هزار هزار و دویست هزار دینار بود. هر عطا چهارصد هزار دینار و در سال 188 ه. نصف عطا و جامه و بخششی بزرگ داده شد. «(4)» زبیر بن بکّار از یونس خیاط روایت کند که مُغَیرة بن خُبَیْب برای یونس بن عبداللَّه بن سالم پنجاه دینار عطا در سال معین کرده بود. چون در زمان رشید آن سه عطا به دست بکار

1- - اغانی، ج 3، ص 299.
2- - طبری، ج 3، ص 763.
3- - الوزراء و الکتاب، ص 221 و 222، طبع مصطفی السقا.
4- - نسب قریش، ص 163.