حجاز درصدر اسلام صفحه 347

رَوح بن عُباده گوید که مادر سعد بن عُباده در گذشت و او غایب بود. نزد پیامبر (ص) آمد و گفت: یا رسول اللَّه مادرم مرده است و من نزد او نبوده‌ام. اگر چیزی صدقه او کنم او را سود کند؟ فرمود: آری. گفت: تو را گواه می‌گیرم که باغ مخراف منصدقه است از جانب او. «(1)» خالد بن مخلد البجلی به اسناد خود از ابن عمر روایت کند که اسَید بن حُضَیر بمرد و چهار هزار دینار وام داشت. و هر سال هزار دینار از ملکش در آمد داشت. خواستند ملکش را بفروشند و وامش را ادا کنند. خبر به عمر رسید. طلبکاران را بخواند و گفت: می‌خواهید به مدت چهار سال، هر سال هزار دینار بستانید؟ گفتند: آری و چنان کردند. «(2)» ابو خُثَیمه گوید که مروان مرا فرستاد تا محصول نخلهای مدینه را تخمین زنم.

نخلهای سعد بن ابوسعید را هفتصد وسق تخمین زدم. گفتم در آنجا سایبانهایی است که کسانی در آنها زندگی می‌کنند. اگر آنها نبودند نهصد وسق تخمین می‌زدم ولی مقداری را که آنها می‌خوردند از آن کاستم. «(3)» بخاری روایت می‌کند که رافع بن خدیج گفته که بیشتر مردم مدینه کشاورزند. «(4)» اشعث المُزَنی به اتْمه آمد و در آنجا ملازم شد و به گله‌داری پرداخت، و مال بسیار به دست آورد و زمینهایی خرید و توانگر شد.

در منابع نام شماری از ملاکان آمده، بدون این که به مقدار املاکشان اشارت رود. «(5)» مالک از عبداللَّه بن ابوبکر بن عبدالله بن حزم روایت کرده که جد او باغی خرید موسوم به افراق به مبلغ چهار هزار درهم. و هشتصد درهم خرما از آن جدا کرد.

شافعی از سفیان بن عمرو بن دینار روایت کند که اسماعیل شیبانی گفت که محصول خرمای خود را روی درخت بهصد وسق فروختم خواه افزونتر آید یا کمتر. «(6)» سعیدبن‌محمدبن ابو زید را باغچه‌ای بود شوره‌زار که درآمد آن در سال دو دینار بود. «(7)»

1- - ابن سعد، ج 3- 1، ص 144، 143.
2- - ابن سعد، ج 3- 2، ص 135.
3- - الاموال، ص 488، 486.
4- - بخاری، ص 41، الحرث و الزارعه.
5- - بکری، ص 1328، 1327.
6- - الام، ج 3، ص 43.
7- - ابن سعد، ج 5، ص 308.