حجاز درصدر اسلام صفحه 370

منازل بنی حارثه فرود آمدند. یک روز و یک شب در آنجا درنگ کردند، سپس بامداد فردا بیرون آمدند. از این بر می‌آید که منازل بنی حارثه نزد شیخین و در ناحیه آن بوده است. «(1)» ابن اسحاق گوید: رسول خدا در این روز بر بستان مربع بن قیظی گذشت، و این در میان بنی حارثه بود. در محله بنی حارثه چند اطُم است؛ از آن جمله است رَیّان نزد مسجدشان و مِرْبَع در مزرعه و نیار در منازل بنی مَجْدَعه در شمال محلّه بنی حارثه عُقَیْرَبا واقع شده و آن ملکی است از آنِ خالد بن عُقْبه.

از بحث در منازل بنی حارثه روشن می‌شود که آنها در شمال بنی عبدالاشْهل و در نزد شیخین می‌زیستند. موضعی میان مدینه و کوه احُد. در شرق راهی که به احُد می‌رود. آنان را دو اطُم است و نزدیک آنها مسجدی است که رسول خدا (ص) به هنگامی که به احُد می‌رفت در آنجا نماز گزارد. آن دو اطُم در کنار خندق بودند، نزد والج یا مسجد البدایع که در زمان سَمْهودی به مسجد عَدْوه معروف بوده است. یحیی از محمد بن طلحه روایت می‌کند:

مسجدی که رسول خدا در روز جمعه هنگامی که به احد می‌رفت در آنجا نماز گزارد، در آنجاست. و این همان مسجدی است که چون رو به قَنات بایستی یعنی رو به روی وادی شَظات درسمت‌راست‌تو واقع می‌شود. ولی در زمان سَمْهودی جای آن شناخته نبوده است. «(2)» جَوّانِیّه موضعی است نزدیک احد در شمال مدینه و در آن دو اطُم است:صِرار و ریّان و عُرَیْض نزدیک ایشان است. «(3)»

منازل بنی ظفر

در جوار منازل بنی عبدالاشْهل منازل بنی ظفر بود. بنی ظفر در همان اوایل عصر اسلامی منقرض شدند. یحیی گوید: مسجدشان پایین‌تر از مسجد بنی عبدالاشْهل بود. و این بیانی مشخص و محدود نیست. مطری گوید: منازلشان در سمت جنوبی منازل بنی عبدالاشهل بود و تا حَرّه دشم امتداد داشت. و راه آن از نزد گنبد معروف به فاطمه بنت اسد مادر علی (ع) است در آخر بقیع.

1- - سمهودی، ج 1، ص 135.
2- - سمهودی، ج 2، ص 258.
3- - الموطأ ج 2، ص 122.