حجاز درصدر اسلام صفحه 374

به‌دلیل‌خانه‌هایی که‌درآنجاست به‌نظرمی‌رسدکه درقرن اول داخل در مدینه بوده است.

ابن شبه گوید که بقیع همه غَرْقَد بود. چون عثمان بن مظعون از دنیا رفت. پیکر او را در بقیع دفن کردند و غَرْقَدها را بریدند. پیامبر (ص) موضعی را که عثمان در آن دفن شده بود رَوحاء نامید وآن مسافت میان خانه محمد بن زید است تا زاویه جنوبی دار عقیل. سپس رسول خدا (ص) جای دیگر را رَوحا نامید و آن مسافتی از خانه محمد بن زید را در بر دارد تا اقصای بقیع. «(1)» و می‌گوید که رَوحاء قبرستانی است که در وسط مدینه است.

دار عقیل، در آن مقابر بنی هاشم است و قبر فاطمه (ع) دخت رسول اکرم (ص) در آنجاست و قبر امام حسن بن علی (ع) در کنار آن است. «(2)» قبر عباس بن عبدالمطلب در نزد قبر فاطمه بنت اسد بن هاشم است. در ابتدای مقابر بنی‌هاشم، که در دار عقیل هستند در مقابل قبر او، مسجدی است. سَمْهودی گوید: شنیدم که می‌گفتند در نقطه‌ای در وسط بَقیع مدفون شده و قبر فاطمه (ع) از جهت قبله به طرف مشرق است، مقابل حمام ابوقطیفه؛ یعنی چون از در بقیع خارج شوی، پیش از مقبره منسوب به عقیل و زنان پیامبر. «(3)» رو به روی مشهد عباس در جانب غربی، قبر اسماعیل بن جعفر الصادق (ع) است.

مقبره بزرگی است. در سمت قبله‌ای و شرقی آن دیوار بَقیع است. مطری گوید که این دیوار را عبیدیان از ملوک مصر ساخته‌اند. گویند عرصه این مشهد و حوالی آن از جانب شمالی تا آستان خانه امام زین‌العابدین علی بن الحسین (ع) بوده است. و در جانب غربی مشهد مسجد کوچک مهجوری است که گویند عبادتگاه آن حضرت بوده است. در داخل، در جانب غربی میانِ درِ وسط و آخر، سنگی است منقوش که وقفنامه حدیثه است که در جانب غربی مشهد است. این وقفنامه از سوی ابن ابی‌الهیجاء است. مسجدی که در کنار حدیقه است و به جانب مشهد است، منسوب به امام زین‌العابدین (ع) است وصحن آن خانه او بوده است. در آنجا چاهی است که مردم از آن شفا می‌جویند و گویند که این همان چاهی است که پسر آن حضرت محمدالباقر (ع) که خردسال بود در آن افتاد و زین‌العابدین (ع) که نماز می‌خواند نماز خود نبرید. از مطالبی که سخن ابن شَبّه را تأیید می‌کند که خانه امام زین‌العابدین (ع) در آنجا

1- - تاریخ المدینه، ص 100.
2- - تاریخ المدینه، ج 127.
3- - سمهودی، ج 2، ص 86.