حجاز درصدر اسلام صفحه 377

آبریزگاهها

در جانب شمالی بقیع، در شب آبریزگاههای زنان مدینه بود، بر حسب عادت عربها، پیش از آن که چنین مکانهایی را در خانه‌ها بسازند، در ناحیه بئر ایوب در شمال بقیع غَرْقَد. «(1)» در نزدیکی آبریزگاهها بَقیع الخَبْخَبَه واقع بود.

عبدالعزیز گوید: از زید پرسیدم بقیع الخَبْخَبه کجاست؟ گفت: در سمت چپ بقیعِ الغَرْقَد است. آنجا که مسجد یحیی است. پرسیدم که این یحیی چه کسی است؟ گفت: یحیی بن طلحة بن عبدالله. گفتم که بقیع الخَبْخَبَه، آنچنانکه شیخ مشایخ ما زین المراغی بیان کرده شناخته نیست ولی اگر کسی بیرون درِ بقیع هنگامی که به طرف قبر عثمان بن عَفّان برود و مشهد ابراهیم بن رسول الله (ص) را در جانب راست خود قرار دهد و در سمت چپ به راه کوفه پیش رود به باغی می‌رسد که سابقاً آن را باغِ فرزندانصَیفی می‌گفتند در آنجا چاهی است پله دار، معروف به بئر ایوب. راه دیگر آن از سمت قبر حمزه است در شمال باغی معروف به الرّومیّه، باغی است معروف به رباطیه و در آنجا چاهی است. مراغی گوید که آن را بئرایوب گویند و مردم بدان تبرّک می‌جویند. این چاه در نزدیکی خانه مخل است و این خانه در سمت چپ بقیع‌الغرقد است. «(2)» در شمال بقیع اسواف واقع شده. سَمْهودی گوید: ابن عبدالبر گوید در آنجاصدقه زید بن ثابت است. در طبقات ابن سعد از خارجة بن زید، از پدرش زید بن ثابت روایت شده که عمر بن خطاب او را به جای خود در مدینه نهاد. چون بازگشت، نخلستانی در اسواف به او داد.

بخشهایی از اسواف در دست طوایفی از عرب است که به توارث مالک آن شده‌اند. اینان معروف اند به زیود. شاید از ذریه زید بن ثابت باشند. «(3)»

1- - سمهودی، ج 2، ص 378، ج 1، ص 513.
2- - سمهودی، ج 1، ص 238، 239.
3- - سمهودی، ج 2، ص 245 و یاقوت، ج 1، ص 248.