حجاز درصدر اسلام صفحه 381

محله بنی النجار

منازل بنی عمرو بن مبذول در بقیع زبیر بود. آنان را آطامی بود؛ از آن جمله است اطم سلج و اطُم منازل آل حُیَی بن اخْطَب و اطُم سوم در کوی سرجس غلام آزاد شده زبیر بود.

اما بنی غَنْم بن مالک بن نجار، کوچه شان نزد موضع جنازه‌ها در مشرق مسجد بود. «(1)» از آن ایشان بود فُوَیْرِع و آن اطُمی است که به جای خانه حسن بن زید بن حسن بن علی بن ابی طالب بنا شده. این خانه خانه امام جعفرصادق (ع) است. در نزدیکی ایشان مسجد المَبْرَک است؛ یعنی جایی که شتر پیامبر هنگام ورود به مدینه در آنجا زانو زد.

بنی مازن بن نجار منازلشان به نامشان معروف است، در سمت قبله بئرالبُصّه. این ناحیه را امروز ابو مازن گویند. من می‌گویم که آنچه از کلام ابن شبّه به دست می‌آید، این است که منازل بنی مازن در سمت قبله مدینه بوده و در شرق منازل بنی زُرَیْق و نزدیک به آنها. اینان دو اطُم بنا کردند؛ یکی از آن دو واسط نامیده می‌شد. «(2)» بئر بُصّه نزدیک بَقیع است در جانب چپ کسی که به قُبا می‌رود. در باغی که بر فقرا وقف است. در میان نخلها. آن را سیل فرا گرفت. وقتی آب در چاه است سبز رنگ است و چون از چاه جدا شود رنگ سفید گیرد. چاه یازده ذراع است که دو ذراع آن آب است و عرض آن نه ذراع است. از سنگ ساخته شده، آبش شیرین است. در باغ چاه دیگری است در جانب قبله‌ای آن کوچکتر از آن. بعضی از چاه بزرگ استفاده می‌کنند و بعضی از چاه کوچک. «(3)»

محلّه بنی زُرَیْق

بنی زُرَیْق با بنی بیاضه باهم بودند. سپس میانشان خلاف افتاد وکمی پیش از اسلام از هم جدا شدند تابه محلّه‌ای که معروف به آنهاست وارد شدند. این محلّه در جنوب مصلّی و باروی مدینه است. امروز موجود است و موضع معروف به ذَرْوان در آن داخل شده است. و در

1- - سمهودی، ج 2، ص 248.
2- - سمهودی، ج 1، ص 151، ج 2، ص 67، 389.
3- - سمهودی، ج 2، ص 128، 129.