حجاز درصدر اسلام صفحه 439

ابن اسحاق روایت کرده که ابراهیم فرمان داد که مقام قبله قرار گیرد پس بدان سو نماز می‌گزارد و رو به در. پس تا خدا خواهد آنجا قبله است.

مقام سنگ سستی است شبیه سنان (؟) مربع شکل از بالا تا پایین آن 14* 14 انگشت است. در دوره اسلامی به سبب زیارت زایران بیم آن بود که از هم گسیخته شود.

مهدی عباسی از این امر آگاه شد و هزار دینار فرستاد تا مقام را از بالا و پایین آن در آهن وصاروج گرفتند و متوکل نیز بر آن قاب که مهدی ساخته بود قاب دیگر درافزود.

مقام از حجرالاسود 29 ذراع و نه انگشت فاصله دارد. و از دیوار کعبه- از وسط آن، 27 ذراع و از شادروان کعبه 5/ 26 ذراع. و از رکن شامی 28 ذراع و 19 انگشت.

از مقام تا حد مسجد که پهلوی مَسْعی است 188 ذراع است.

و از دیواری که پهلوی باب جُمَح است 218 ذراع.

و از دیواری که پهلوی بابصفاست 5/ 164 ذراع. دوری آن از زمزم 24 ذراع است و دوری آن ازصفا 277 ذراع است. هنگامی که مضاض بن عمرو سیطره یافت حوزه او از کعبه و حجرالاسود و مقام و موضع زمزم بود به طرف راست و چپ وقعیقِعان تا بالای وادی.

هنگامی که قریشیان- کمی پیش از ظهور اسلام- خواستند کعبه را بسازند و ماری ظاهر شد و آنان را از کار منع کرد قریشیان نزد مقام گرد آمدند ولی هنگامی که آن را خراب کردند تا بنایش را تجدید کنند هبل را از درون کعبه بیرون آوردند و در نزد مقام جای دادند.

مقام همواره در معرض سیلهایی بوده است و چه بسا این سیلها به طرف کعبه رانده شده‌اند ولی کعبه همچنان بر جای ثابت بوده، هم در زمان جاهلیت و هم در عصر اسلامی.

نیرومندترین سیلها سیلی بود موسوم به ام نهشل که در زمان خلافت عمر بن خطاب به راه افتاد. این سیل به مسجدالحرام داخل شد. و مقام را تا پایین مکه راند و موضع آن را محو کرد ولی آن را باز گردانیدند. عمر آن را در جایش قرار داد.

در قرآن آمده است که مقام مصلی بود «واتّخذوا مِن مقامِ ابراهیمُ مصلّی».

هنگامی که رسول الله به مکه آمد رو به مقام نماز می‌گزارد، مانند همان زمانها که در مکه بود و در زمان اسلام نماز معمولًا پشت مقام بود.

مردم در ماه رمضان در بالای مسجدالحرام نماز می‌خواندند محراب را پشت مقام قرار می‌دادند و مردم پشت سر امام می‌ایستادند تا هر کس بخواهد به امام اقتدا کند و هر که خواهد