حجاز درصدر اسلام صفحه 44

3- هجری غیر از سکونی است و یکی از آن دو، معلومات خود را از دیگری برگرفته و اثبات این فرض نیاز به تحقیق دقیق در کتب تراجم دارد.

امّا هجری، سمهودی او را ابوعلی الهجری می‌خواند (وفاءالوفا، ج 1،ص 69) و در جای دیگر از کتاب خود می‌گوید: «و در ابیات الهمزه در کتاب هجری از محمد بن قلیع از مشایخ او روایت شده که گفته‌اند که بر کوه عظم (کوهی است نزدیک مدینه) هرگز برق نزد مگر اینکه باران در پی داشت و می‌گفتند که بر سر آن کوه قبر پیامبری یا مردی ازصالحان است و من می‌گویم که عظم از خانه من در ملکی که در ثنیّه دارم، بگونه‌ای است که صدای من به آنجا می‌رسد و کم اتفاق می‌افتد که ما را باران رسد مگر آن که عظم را که بهترین کوههای ما و پربهره‌ترین آنهاست، باران فراگیرد» (ج 2،ص 247)

از این عبارات معلوم می‌شود که هجری از مردم مدینه بوده و ملک او در ثنیه نزدیک عظم بوده؛ یعنی در هشت میلی مغرب مدینه.

ابوعلی هجری را کتاب النوادر است که کتابی است بزرگ، دو نسخه خطی از آن موجود است، یکی در دانشگاه کلکته و دیگر در دارالکتب المصریه. دکتر حمود عبدالأمیر حمادی آن را در دو جلد به سال (1980- 1981) با اتکاء به نسخه قاهره چاپ کرده است.

بیشتر آن شعر و لغت و ذکر عشایر است اما آنچه در آن به جغرافیا مربوط می‌شود اندک است و پراکنده. طولانی‌ترین مطالب آن در ذکر داره‌های «(1)» عرب است (ج 1،صص 74- 65) و ذکر تیمین است (ج 1،صص 454- 453) و نیز ضَریّه است (ج 2،ص 10) یاقوت از هجری هیچ نقل نکرده است ولی بکری تنها یک مطلب از آن آورده است. (ص 1017)

قابل ذکر است که سمهودی در مواضعی از کتاب خود مطالبی نقل می‌کند و می‌گوید که آنها را از هَجَری نقل کرده است. ولی وقتی با بکری سنجیده می‌شود، معلوم می‌گردد که آنچه را که او از هَجَری آورده عین سخن یا تلخیص سخن بکری است که از سکونی آورده است.