حجاز درصدر اسلام صفحه 45

آیا کسی را که سَمهودی، هَجَری نامیده همان است که بکری سکونی می‌خواند؟ ولی این احتمال از آنجا ضعیف می‌شود که سمهودی در مواردی از سکونی نام می‌برد، بنابراین سکونی در نظر او غیر از هَجَری است. آیا قبیله هَجَر و سکون یکی است؟ این نیز بعید می‌نماید؛ زیرا سکون قبیله‌ای است یمنی که بعضی از افراد آن در کوفه و شام و فُسْطاط زندگی می‌کنند و هیچ یک از آنها در هَجَر که شهر مشهوری است در بحرین، که اغلب مردمش از عبدالقیس و بکر هستند زندگی نمی‌کنند و کسی در هیچ جا ندیده است که حتی یک تن از سکون در بحرین زیسته باشد.

پس باید هَجَری غیر از سکونی باشد و هر دو از مآخذی قدیمی‌تر سود جسته‌اند. اما چگونه ممکن است سه مؤلف بزرگ جغرافیا؛ یعنی بکری، یاقوت و سَمْهودی که از مآخذ قدیم کاملًا آگاه بوده‌اند، او را در ضمن مآخذ خود ذکر نکرده باشند.

از مطالب فوق چنین به دست می‌آید که سکونی شخصی است و هجری شخص دیگر.

من نیز تاکنون در جایی شرح حالی از سکونی نخوانده‌ام و ندیده‌ام که در جایی کتابها و آثار او را نقل کرده باشند. در ضمن کتابهای جغرافیا که ابن ندیم آورده، نامی از کتاب سکونی نیست.

یاقوت، ابوعبیدالله سکونی را یکی از شش تن برمی‌شمارد که در تألیف خود بر آنها اعتماد کرده است. او از سکونی شصت مورد نقل کرده که همه متعلق به جغرافیای جزیرةالعرب و اماکن آن است. البته یاقوت شرح حال سکونی دیگری به نام «ابوعبدالله احمد بن احمد بن الحسن بن اسماعیل السکونی کندی» را که نسب‌شناس بوده آورده است. این شخص به مکتفی و پس از او به مقتدر اختصاص داشته. او را کتابی بوده درنام میاه‌العرب. «(1)» می‌توان مطالبی را که یاقوت از سکونی نقل کرده بدینگونه ترتیب داد.

1- منطقه عراق؛ بر راه حاجیان، واسط.

2- منطقه کوفه: نزدیک کوفه، حِفان، سِنْداد، ضارج، ضَجوع، سلمان، نُسُوخ و رَحبه.