حجاز درصدر اسلام صفحه 47

یاقوت کتاب خود را برحسب حروف الف بایی مرتب کرده، از این رو وقتی به یکی از مؤلفان پیش از خود می‌پردازد همه مطالبی را که او آورده است نقل نمی‌کند، بلکه مطلب را بر حسب حروف الف‌بایی تفکیک می‌کند. از این رو در کتاب یاقوت نمی‌توانصورت دقیقی از روش بحث مؤلفان مورد استناد او دریافت.

ملاحظات پیشین او را از توجه کلی به تحقیق در مناطق مسکونی باز نمی‌دارد. او به راههای ارتباطی و مسافات میان اماکن و طول آنها و اماکن نزدیک به جایگاههای فرود آمدن مسافران بر سر راههای اصلی و نیز چاهها و بیان عمق آنها و شهرنشینها و عشایر و رابطه میان آنها، می‌پردازد. او همان روش و شیوه‌ای را که در فصل ضریه و فید و خیبر و غیر آن پیش گرفته بود تعقیب می‌کند. بگونه‌ای کاملتر از بکری. اگر کسی از سر دقت نظری به این کتابهایی که از سکونی نقل کرده‌اند بیندازد، برای او محقق خواهد شد که آنچه سکونی در وصف جزیرةالعرب بطور کلّی و منطقه حجاز و بلاد مجاور آن نوشته دقیق‌تر و کاملتر از نوشته‌های دیگران است.

به عبارت دیگر تحقیقات او در همان سطح نوشته‌های ابن الحائک همدانی است در باب یمن که در کتاب خود «صفة جزیرة العرب» آورده است. اما مؤلفات درباره مکه را در آغاز فصلی که راجع به مکه ترتیب داده‌ایم، بطور جداگانه آورده‌ایم.