حجاز درصدر اسلام صفحه 478

یاقوت گوید: غَیْناء برآمدگی است بر دامنه ثَبیر غَیْناء. این کوه مشرف است بر مکه همه‌اش از سنگ است و مانند یک گنبد است. آن را در زمان جاهلیت سمیراء می‌گفتند و قله‌اش را ذات القتاده می‌خواندند. ثبیر غیناء را جبل الزنج نیز می‌گویند زیرا سیاهان مکه از آنجا هیزم گرد می‌آوردند و در آنجا بازی می‌کردند. افاعیه که در میان دو ثبیر جاری است به بطن السُّرَر می‌رسد. غالباً سیلی که به مکه می‌آید از آنجاست. در چهار میلی مکه است.

عبدالصمد بن علی در آنجا مسجدی بنا کرد. «(1)» بکری گوید در بطن السُّرَر درختی بلند و کشن است که گویند؛ در زیر آن قبر هفتاد پیغمبر است.

نِصْع نزدیک افَیْعِیّه است. نزدیک آن سدهایی است آن سدها را حَجّاج برای حبس آب ساخته بود. یکی از آن سه سد که بزرگتر آنهاست، سد اثال است در شعب عمرو بن عبدالله بن خالد. «(2)» و دو سد دیگر در طرف راست کسی است که از شِعب عمرو می‌آید، شعب عمرو، چنانکه ازرقی می‌گوید در منا است و بئر عمرو بن عثمان بن عَفّان در آنجاست. اما شعب علی، قله ثَبِیر مشرف بر آن است. نزدیک جَمْره عَقَبه. عرض راه آن 26 ذراع است.

مشهورترین مکان در آنجا مسجد کَبْش است که لُبابه دخت علی بن عبدالله بن عباس آن را ساخته است. «(3)» مقدسی گوید: مسجد کَبْش نزدیک عَقَبه است. «(4)» یاقوت گوید عَقَبه، گردنه‌ای است که رسول خدا در آنجا میان منا و مکه بیعت گرفته. میان آن و مکه دو میل فاصله است و در نزد آن مسجدی است. «(5)» پهنای راه عَقَبه 67 ذراع است. راه مفروش است. سیل منا از آن می‌گذرد.

در پایین ثَبیر غَیْناء قرن الرَّباب است. ثَنِیّةالخضراء قصر محمد بن خالد بن برمک در آنجاست پایین‌تر از بئر میمون الحضرمی و قصر خلیفه ابو جعفر. «(6)»

1- - ازرقی، ج 2، ص 225.
2- - ازرقی، ج 2، ص 228.
3- - ازرقی، ج 2، ص 141.
4- - احسن التقاسیم، ص 76.
5- - یاقوت، ج 3، ص 492.
6- - یاقوت، ج 3، ص 492.