حجاز درصدر اسلام صفحه 489

(1)(2)

(3)(4)

-5

-6

1- - یاقوت، ج 4، ص 803.
2- - یاقوت، ج 2، ص 153.
3- - اصطخری، ص 17.
4- - ازرقی، ج 2، ص 159.
5- - ازرقی، ج 2، ص 159.
6- - ازرقی، ج 2، ص 229.

» ازهری گوید: بطن عرفه وادی است محاذی عرفات و دیگری گوید بطن عَرَفه مسجد عرفه و همه مسیل است. «» بکری گوید: بطن عرفه بطن وادیی است که در آن مسجد عرفه است. و آن مسیلهایی است که چون باران آید آب در آنها جاری گردد. آنجا سه کوه است که دورترین آنها نزدیک موقف است. پیامبر فرمان داده که از آن سه کوه بالا روند تا دامنه کوه عرفه، یعنی پایین آن. «» و عرفه از حرم نیست. «» میان آن حرم یک پرتاب سنگ فاصله است. در عُرَنه است اضائَة النَبَط. در ساختن آن آجر به کار رفته است آن را بدین نام خوانده‌اند، زیرا معاویه گروهی از نَبَطیان را فرستاد تا برای خانه‌هایش در مکه آجر فراهم کنند. پس آنجا را نیز به نام نبطیان نامیدند. روبه‌روی این کوره‌ها رکایا (/ چاهها) ی قُدامة بن مظعون است در آن طرفی است که مکه است. «» مغشی نیز در عرفه است از جانب نبط تا خَیف الشبرق و خُزروع به طرف لِیْط از آن سو که مغشی و کتد است. و کتد کوهی است در جانب مغشی، میان آن و حدره حَلْحَله واقع شده است. و حزنه یا ثنیة کمان را یحیی بن خالد مسطح کرد و آب به آنجا کشید و بستانی احداث کرد. «» اقْحُوانه درنزدیکی لِیط است. نشستگاهی بود که هر که از مکه بیرون می‌آمد در آنجا می‌نشست. ازبیه که شعبی است که از ذات الحنظل جدا می‌شود در آنجاست. و بین ثنیه ام رباب تا ثنیه‌ای که میان لِیط و شعب عمر بن ابی ربیعه و بین لِیط و ذی طوی است، قبلا واقع