حجاز درصدر اسلام صفحه 63

در ده میلی فدک. «(1)» ابن شَبّه در باب املاک علی بن ابی طالب (ع) گوید: او را در ناحیه فدک وادیی است در حَرّه که «رعیه» خوانده می‌شود در آن نخل و آب جاری است و آنصدقه است.

و نیز او را در ناحیه فدک وادیی است به نام اسْحن. بنی فزاره مدعی ملکیت آن و زیستن در آنجا هستند. آن ملک نیز ازصدقه است و امروز در دست کارگزاران و سرپرستانصدقه می‌باشد.

همچنین در ناحیه فدک مالی است به نام قُصَیْبَه. عبدالله بن حسن بن حسن آن را به دست بنی عمیر از موالی عبدالله بن جعفر بن ابی طالب سپرد. آن ملک نیز امروز در دست کارگزارانصدقه است.

بکری گوید: نزدیکترین راه از مدینه به فدک از طریق نَقْره بر کوههایی می‌گذرد که آنها را حباله و قذالا گویند سپس به کوه جبار می‌رسد و سپس یَرْبَغ و آن قریه‌ای است از آنِ فرزندان رضا. دارای میوه‌ها و چشمه‌های بسیار، آنگاه از حره می‌گذرد و به فدک می‌رسد.

راه دیگر، راهی است از مدینه- از میان ذُبیان و محارب- به قصه، سپس نخل، سپس معنیه، سپس ثاملیه، سپس رَقْمتین، آنگاه مرتفع و آنگاه فدک و سپس حَراضه و خیبر وصَهْباء و داره. «(2)» یاقوت از این مکانها فقط از یَرْبَغ و حیان نام برده. از نوشته بکری معلوم می‌شود که فدک در جانب جنوب شرقی خیبر و آن نزدیک حرّةالرجلاء است.

در منابع، نام شماری از اماکنی که میان فدک و خیبر است آمده؛ چون:

1- جُثا: جایی است بین فدک و خیبر، بر سر راه.

2- بدیع: ناحیه‌ای است میان فدک و خیبر، در آنجا آبها و چشمه‌سارهایی است از بنی فزاره و بنی مُرّه، پس از وادی اختال و بیش از آب هجع.

3- هجع: آبی است بین خیبر و فدک. علی بن ابی طالب (ع) در سریه‌ای که به سوی سعد بن بکر می‌رفت آنجا پایان سیر او بود.

یاقوت گوید میان معدن‌النَّقره و فدک دو موضع است یکی وادی‌الفَرْس و دیگری