حجاز درصدر اسلام صفحه 64

حَیّان. نصر گوید که شِق از قراء فدک است. در آنجا دهنه می‌سازند. بکری گوید: مَرَخ وادیی است میان فدک و وابشیّه، سبز و خرم. «(1)» در کتابهای فقه و تاریخ نام فدک بسیار آمده است؛ زیرا رسول‌الله (ص) چون بر مردم خیبر غلبه یافت، خبر این پیروزی به فدک رسید. رسولانی نزد پیامبر (ص) فرستادند و گفتند بدون آوردن لشکر، با آنها مصالحه کند؛ بدینگونه که نیمی از محصولات و اموالشان از آن او باشد. پس فدک خالصه رسول خدا (ص) شد. در آنجا چشمه‌ها و نخلستانهای بسیار بود.

پیامبر (ص) نیمی از زمین و نیمی از محصول را به آنان واگذاشت. در زمان عمر نیم دیگر آن را که از آن یهود بود، بهای عادلانه معین کردند و از یهود خریدند و یهودیان آنجا به شام مهاجرت نمودند. «(2)» پس از وفات رسول خدا فدک مورد مناقشه واقع گردید، فاطمه- سلام‌اللَّه علیها- آن را مطالبه می‌کرد ولی ابوبکر مدعی بود که ملک دولت است. بعدها فدک چند دست گشت و از اموری است که شیعه بدان تمسک می‌جوید.

وادی القری

به هنگامی که از مساجد پیامبر (ص)، بر سر راهش از مدینه به تبوک، سخن می‌گفتیم، آوردیم که مسجد وادی‌القری پنجمین منزل آن حضرت، بعد از مدینه، بود و منزل یازدهم در جنوب تبوک.

وادی القری میان تَیْماء و خیبر است و در بزرگی همانند مکه و مدینه و یمامه. ابن کلبی گوید: آنجا را از آن رو وادی القری می‌گویند که از ابتدا تا انتهای آن وادی، همه قریه‌هایی است پیوسته به هم. وادی القری آبادترین مناطق جزیرةالعرب است. هنوز ویرانه‌های قریه‌ها بر جای است و آبها از چشمه‌ها می‌جوشند و بر روی زمین جاری می‌شوند و تباه می‌گردند که هیچ کس از آنها سود نمی‌برد. «(3)» در زمانهای باستان وادی القری منازل عاد و ثمود بوده است. خداوند آنها را در آنجا

1- - یاقوت، ج 4، ص 492.
2- - فتوح‌البلدان، ص 46.
3- - یاقوت، ج 3، ص 81 و نیز بنگرید ج 4، ص 81 و 778.