حجاز درصدر اسلام صفحه 71

آشکار است و پنهان، همه از آنِ بلال بن حارث است و هر جا از قدس که برای زراعت مناسب باشد. «(1)» شافعی گوید که اقطاع بلال از ناحیه فُرْع بوده است و از آن معادن تا به امروز زکات گرفته نمی‌شود. «(2)» و در منابع نیامده است که معدنی در آنجا باشد و ذات‌النُّصْب هم به مقدار چهار منزل از مدینه دور است.

علی بن وهاس علوی از چند خشکرود در قبلیه یاد می‌کند ولی جای آنها را دقیقاً معین نمی‌کند. و آنها عبارتند از: بَلیاء، شمس، رس، ثاجه، و ناصفه و نیز از چند کوه یاد می‌کند:

مُقْشَعِر، زَغْبیه، قلاده، کویره،صِراره و سَکاب.

اجْرد و اشْعر

از مشهورترین مکانها در قَبَلیّه دو کوه اجْرَد و اشْعَر است. میان این دو کوه وادی بُواط جاری است. اجْرد را از این رو بدین نام (اجرد/ بدون موی) خوانده‌اند که بر او هیچ گیاهی نیست. آن را اقْرَع نیز گویند. و اقرع جانب شامی، بُواط است. اجرد از جبال جُهَیْنَه محسوب است ولی امروز از منازل مُزَینه است. از وادیهای شمالی اجْرَد وادی رشاد است که در اضَم می‌ریزد. آنجا را غوی می‌گفتند رسول خدا (ص) آنجا را رشاد نامید. «(3)» رشاد از آنِ خاندان عَفّان است. مَبْکَثه که محل تلاقی بُواط است در مقابل آن است. «(4)» رشاد در نزدیکی عین‌الحاضره است. گور عبدالعزیز بن محمد از احفاد عبدالرحمان بن عوف در آنجاست. تبزر در نزدیکی آن است. در آنجا چشمه‌های کوچکی است؛ از آن جمله است اذَیْنَه که از بهترین اموال عبدالله بن محمد طلحی است و نیز عین‌الظلیل از آنِ مبارک ترک. همچنین چشمه‌هایی از سر کوهها جاری است.

1- - یاقوت، ج 4، ص 32 و 33 به نقل از معجم بکری.
2- - شافعی، الام، ج 2، ص 37 و بنگرید به ابوعبید ص 338 و الموطّاء ص 190 و ابن سعد 3- 1/ 155.
3- - بکری، ص 112 و نیز بنگرید به سمهودی، ج 2، ص 311.
4- - بکری، ص 112.