حجاز درصدر اسلام صفحه 73

از بطن مرّه از بنی‌ربعه هستند. در دامنه ظَلِم چاهی است که آن را عُطَیل الملیحی گویند. از آن بنی‌ربعه و از ظَلِمصَهْره بیرون آید و آنصدقه عبدالله بن عباس است بر زَمْزَم. در آنجا بردگانی هستند که تا قرن چهارم می‌زیستند و از الیاف گیاهی که در آنجا بود، برای زمزم طناب می‌بافتند.

در کنار ظَلِم از شعبه شامی دو مُلَیْحه؛ ملیحة الرّمث و مُلَیْحة الحُرَیْض جای دارند.

در آنجا کوه سمان است و عویسجه.

میان ظَلِم و مُلَیْحَتین دُحَّل واقع شده و آن کوه بزرگی است میان مُلَیحه و ظَلِم در طرف شمالی آن آبی است موسوم به اشل و در جانب غربی آن غدیر عاصم. سپس در کنار ملیحتین بُواطان واقع شده. «(1)» اما حَوره یمانیه، در آنجا وادیی بود که ذوالضَّلال نامیده می‌شد. پیامبر (ص) آنجا را ذوالهُدی نامید. «(2)» از آنجا به مدینه عسل و گندم می‌آورند. «(3)» مخاضه نیز در آنجاست و آن بیابانی است سهمگین و در آنجا شکافی است که از آن «شب» (/ نوعی از زاج) بیرون آید.

آنجا از آنِ قومی از جُهَینه بود. سپس در ملک عبدالرحمان بن محمد بن عزیز درآمد. «(4)» بکری پس از یاد کردن از حَوره شامی، از چند مکان- که خواهیم آورد- یاد کرده ولی جای دقیق آنها را معین نمی‌کند لیکن از سیاق کلامش برمی‌آید که آنها در جنوب حَوْره یمانی جای دارند.

از وادیهای حَوْرَه وادیی است که در فقاره جریان می‌یابد بنی عبدالله الحصین که از اسلمیان هستند و نیز خارجیان منسوب به خارجی شاعر که از بنی عدوان هستند در آنجا زندگی می‌کنند. جُهَیْنه می‌پندارد که در زمان جاهلیت با آنان همپیمان بوده‌اند. در پایین دست حَوره، چشمه عبدالله بن حسن است که امروز آن را سُوَیْقه گویند. سپس از میان دامنه کوه مشاش می‌گذرد. در آنجا ذات الشعب است و نیز مُلَیْحه. در پایین دست مُلَیْحه تپه‌ای است که به سبب کثرت زنبوران عسل آنجا را جَباء گویند (جباء/ کندوی زنبوران) جَباء میان شَوَیله و حَوْره واقع شده است. در آنجا نقبی است که به قُوَیْقل شهرت دارد.

1- - بکری، ص 157.
2- - سمهودی، ج 2، ص 296 به نقل از هجری.
3- - سمهودی ج 2، ص 296.
4- - بکری، ص 156 و نیز بنگرید به سمهودی ج 2، ص 296.