حجاز درصدر اسلام صفحه 77

عَزْوَر و ثافل

در نزدیکی رَضْوی کوه عزور است. میان عزور و رضوی یک تاخت اسب فاصله است.

در بیشتر منابع هر دو کوه را با هم نام برند و به اوضاع زراعی آنها اشارت کنند.

در فاصله‌ای از رضوی و عزور کوه ثافل واقع شده. در مشرق غَیْقه. در نزدیک یَلْیَل دو کوه است که آنها را ثافل اکبر و ثافل اصغر گویند و آن دو ویژه بنی ضَمْره هستند.

بنی ضمره مردمی توانگرند. میان آن دو گردنه‌ای است کمتر از یک پرتاب تیر. میان رضوی و عزور دو روز راه فاصله است. بر آن دو کوه چیزهایی می‌روید از جمله عرعر، سدر و زعفران. عَرّام می‌گوید میان آن کوهها کوههای کوچکی است که هریک منسوب‌به‌قبیله‌ای است‌که درکنارآن زیست می‌کند؛ مثلًاثافل کوه مُزَینه است. «(1)» در ثافل اکبر چند چاه است در درون وادیی که آن را یَرْثَد گویند. آن چاهها را دباب گویند. آبشان فراوان و شیرین است و به عمق یک قامت. «(2)» در ثافل اصغر مکانی است به نام قاحه. در آنجا دو چاه پرآب است. نام قاحه به سبب آنکه رسول خدا (ص) در یکی از غزواتش از آنجا گذشته است. مشهور است و سَمْهودی گوید: قاحه در سه منزلی مدینه است. درصحیح بخاری نیز چنین آمده است. و آن برای کسی که به مدینه می‌رود حدود یک میل پیش از سقیا است. مجد و حافظ ابن حجر و دیگران نیز چنین گفته‌اند.

وادی آن را عَبابید گویند. عیاض نیز چنین گوید، ولی اسدی گوید آن را وادی عائد گویند و از آن بنی‌غِفار است. «(3)» در آن سوی ثافل آبی است به نام مُعَیْط از آنِ کِنانه. «(4)»

1- - بکری، ص 334 و ص 1246.
2- - عرام، ص 401 و یاقوت ج 1، ص 915 و بکری ص 132.
3- - سمهودی ج 2، ص 357.
4- - بکری، ص 131.