حجاز درصدر اسلام صفحه 84

اماکن بین مدینه و بدر

رونده‌ای که از مدینه به مکه می‌رود، در اثر اهتمام مورخان سیره و محدثین و جغرافیانویسان، اطلاعات فراوانی حاصل می‌کند؛ از جمله در باب حرکت رسول خدا (ص) از مدینه تا بدر. ابن اسحاق مکانها و حوادث بین راه را به تفصیل آورده است. ابن اسحاق می‌گوید که پیامبر (ص) از راه مکه طی طریق کرد، نخست به نَقْب مدینه گذشت آنگاه به عقیق و از آنجا به ذوالحُلَیفه و سپس به ذات‌الجیش (یا اولات الجیش) رسید. از آنجا رهسپار تُربان شد و سپس مَلَل آنگاه از مَرَیین به غَمیس حَمام رفت سپس به صُخَیْرات الثُمام و سیاله و فج الروحاء و شَنُوکه گذشت تا اینجا راه معتدل بود. آنگاه رسول خدا (ص) بر سَجسَج که چاه روحاء در آنجاست گذشت. آنگاه از آنجا در حرکت آمد تا به مُنْصَرف رسید و در آنجا از راه مکه به طرف چپ گردید و به راهی که به نازیه می‌رفت افتاد، به آهنگ بدر. پس از طی مسافتی به وادی رُحْقان میانه نازیه و تنگهصفراء رسید و از آنجا تاصفراء پیش رفت.صفراء قریه کوچکی است میان دو کوه و برفت وصَفراء در چپ او بود.

آنگاه پیامبر به وادی ذَفِران رسید و از ذفران رهسپار گردنه‌ای شد به نام اصافر و از اصافر که فرود آمد به بلده‌ای موسوم به دَبَّه درآمد. حَنّان را که تپه بزرگی است در طرف راست خود قرار داد و در نزدیکی بدر فرود آمد.

از این برمی‌آید که رسول خدا (ص) برای رسیدن به بدر نخست از همان راه عمومی مدینه رهسپار شد تا به مُنْصَرَف رسید و از مُنْصَرَف به راه فرعی افتاد، راهی که از نازیه به تنگه صفراء و ذَفِران و دبَّه به بدر می‌رسید. «(1)» و ما در آتیه در این باب سخن خواهیم گفت.

بدر در جانب راست جاده میان مکه و مدینه است، در راهی که رسول خدا (ص) از مدینه به بدر طی کرده دو روایت هست یکی همین روایت ابن اسحاق که آوردیم، دیگر روایت ابن سعد که می‌گوید میان بدر و مدینه هشت برید و دو میل است. راهی که پیامبر پیمود نخست به رَوْحا رسید میان رَوْحا و مدینه چهار منزل است و از آنجا تا مُنْصَرَف یک منزل و از منصرف تا ذات اجذال یک منزل و از آنجا تا مَعْلاة یک منزل و مَعْلاة همان خَیْف السلم