حجاز درصدر اسلام صفحه 87

بدر

بدر به هنگام ظهور اسلام جایگاه گردآمدن عربها بود و بازاری که از آغاز ماه ذوالقعده تا هشتم آن دایر می‌شد. سپس مردم به شهرهای خود می‌رفتند، در حالی که مقابل هر درهم، یک درهم در معامله سود برده بودند. «(1)» مقدسی در قرن چهارم در وصف آن گفته است که بدر شهری است کوچک در راه مدینه به سوی ساحل دریا، خرمایش نیکو است. عین‌النّبی در آنجاست. جنگ بدر در آنجا اتفاق افتاد. پادشاهان مصر در آنجا مساجد و بناهایی ساخته‌اند. «(2)» ادْمان رود کوچکی است در جانب راست بدر و در فاصله سه میلی آن و عَقَنْقَل تپه‌ای است از شن در بدر.

3- مناطق جنوب شرقی مدینه

کوه آرَه و فُرْع و ودّان

سکونی گوید: در جانب چپ راه مدینه به مکه کوه آرَه است، مقابل قُدْس. کوهی بلند است. کوهی است سرخرنگ. از اطراف آن چشمه‌ها جاری است و بر هر چشمه دهی است.

از آن جمله است قریه‌ای آباد و خرم به نام فُرْع. این قریه از آنِ قریش و انصار و مُزینه است. و نیز قریه امّ العِیال که صدقه فاطمه (ع) دخت پیامبر (ص) است. «(3)» و نیز قریه‌ای است به نام مَضیق و قریه‌ای به نام مَحْضه و قریه‌ای به نام وَبْره و قریه‌ای به نام خَضِره و قریه‌ای به نام غفوه. این قریه‌ها اطراف آرَه را گرفته‌اند و در هر قریه نخلستان است و کشتزار. آرَه از سُقْیا سه منزل دور است. رود آن در ابواء سپس به وَدّان می‌ریزد. آرَه از امهات قراء است. از آنِ ضَمْره و کِنانه و غِفار و فِهر قریش، سپس طُرَیفه است.

1- - ابن سعد، ج 2، ص 41.
2- - احسن التقاسیم، ص 83.
3- - یاقوت، ج 1، ص 363 و سمهودی ج 2، ص 248.