حجاز درصدر اسلام صفحه 89

در کتب به نجفه و ربض اشارت رفته است، بکری گوید که زبیر گفت حمزة بن عبدالله بن زبیر را پدرش رَبَض و نجفه را عطا کرد و آنها دو چشمه هستند در فُرع که بیش از بیست هزار نخل را سیراب کنند. «(1)» از مزارع فُرْع امّ‌العِیال است. عَرّام گوید که ام العیالصدقه فاطمه زهرا (ع) است و آن چشمه‌ای است و بر سر آن قریه‌ای. سَمْهودی از ابن حزم روایت کند که آن قریه از آنِ جعفر بن طلحة بن عبدالله التیمی بود.صد هزار دینار خرج آن نمود و بیش از بیست هزار نخل را آبیاری می‌کرد. «(2)» بکری گوید که جعفر بن طلحه مردی خوبروی بود به کار چشمه امّ العِیال پرداخت. و در آنجا بماند و بیمار شد و به مدینه آمد. مالک بن انَس او را دید و گفت این کسی است که دارایی خود آباد ساخت و جسم خویش ویران نمود. «(3)» دیگر از نواحی فُرْع فجاج است. در آنجا اموالی است از عروة بن زبیر. رسول‌الله (ص) هنگام هجرت از مکه به مدینه از آنجا گذشت. «(4)» در ناحیه فُرْع- بالای آن- معدن بُحْران است از آن حجاج بن علاط البُهزی بود.

رسول خدا (ص) پس از غزوه سَویق آهنگ قریش داشت و دو ماه در آنجا ماند سپس به مدینه بازگردید. «(5)» از سه راه می‌توان از مدینه به فُرْع رفت. یکی راه نقم و یکی راه حَشْرج و سوم که طولانی‌تر است بر استاره می‌گذرد و آن قریه‌ای است که یزید بن عبدالله بن زمعه در آن می‌زیست.

فُرْع از شریفترین ولایات مدینه است وصاحب آن از دوازده موضع که همهصاحب منبراند مالیات می‌ستاند. منبری در فُرْع و منبری در مضیق‌الفُرع در چهار فرسنگی آن منبری در سَوارقیه و سایه و رُهاط و عمق الزّرع و جُحْفه و عَرْج و سُقیا و ابواء و قُدَیْد و عُسْفان و استاره. همه اینها از اعمال فُرْع به حساب‌اند. «(6)»

1- - بکری، ص 1021، یاقوت، ج 4، ص 760 از سهیلی.
2- - سمهودی، ج 2، ص 248.
3- - بکری، ص 196.
4- - ابن هشام بکری ص 1160، یاقوت 1/ 637.
5- - یاقوت، ج 1، ص 498، سمهودی ج 3، ص 258 و 355 از ابن اسحاق.
6- - بکری، ص 1020 و 1221.