پیامهای قرآنی با بیان اهل بیت علیهم السلام صفحه 102

به نظر می رسد تا خصلت تواضع در وجود انسان پدید نیاید قلب سالم نخواهد شد.

امام کاظم علیه السلام می فرماید: تواضع درجاتی دارد، یکی از آنها این است که انسان قدر و اندازه خود را بشناسد و با قلب سالم [و کمال رضایت بدون حسد و کبر و...] خود را در جایگاه خویش قرار دهد و از اندازه خود تجاوز نکند، و برای مردم نخواهد جز آن چه را برای خود می خواهد، و بدی ها و زشتی های دیگران را با خوبی ها و اخلاق نیک خود اصلاح نماید و خشم خود را فروببرد، و بداند که خداوند محسنین و نیکوکاران را دوست می دارد.(1)

مرحوم مجلسی در کتاب بحارالانوار از مرحوم دیلمی در کتاب فردوس چهل حدیث درباره توشه آخرت و زهد در دنیا از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نموده، به مختصری از آنها در این بحث اشاره می شود:

انس بن مالک می گوید: از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که می فرمود: ای مردم کمر همّت ببندید که وعده خدا حتم است و خود را آماده سفر آخرت نمایید که حرکت نزدیک است، و برای آخرت توشه بردارید که سفر شما طولانی است و بار خود را سبک کنید که در راه شما گردنه های سخت و خطرناکی است و جز سبک باران از آن عبور نخواهند نمود.(2)

انس بن مالک نیز می گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله بر ما خطبه خواند و فرمود: ای مردم!... خوشا به حال کسی که مال خود را در غیر معصیت خدا مصرف کند و با علما و حکما همنشین باشد و بین فقرا و مستمندان رفت وآمد کند، و خوشا به حال کسی که نفس او ذلیل و اخلاق او نیکو و باطن او پاکیزه و شرّ او به مردم نرسد و اضافه مال خود را در راه خدا انفاق کند و اضافه سخن خود را نگهدارد و به سنّت اسلام راضی و قانع باشد و از بدعت ها دوری نماید.(3)

====

1 و قال الصادق علیه السلام : صاحب النیّه الصادقه صاحب القلب السلیم، لأنّ سلامه القلب من هواجس المذکورات تخلّص النیّه للّه فیالأمور کلّها قال اللّه تعالی: «یوم لاینفع مال و لا بنون إلاّ من أتی اللّه بقلب سلیم».

2 عن أبی الحسن الکاظم علیه السلام قال: التواضع درجات منها أن یعرف المرأ قدر نفسه فینزلها منزلتها بقلبٍ سلیم لایحبّ أن یأتی إلی أحد إلاّ مثل مایؤتی إلیه، إن رأی سیّئهً درأها بالحسنه کاظم الغیظ عافٍ عن النّاس واللّه یحبّ المحسنین. (المصدر)

3 و روی فیتفسیر قوله: «و تزوّدوا فإنّ خیر الزاد التقوی» (البقره / 197) عن أنس بن مالک قال: سمعت رسول اللّه صلی الله علیه و آله یقول: یامعشر المسلمین شهّروا فإنّ الأمر جدّ، و تأهبّوا فإنّ الرحیل قریب، و تزّودوا فإنّ السفر بعید و خفّفوا أثقالکم فإنّ وراءکم عقبه کؤدا [أی صعبه شاقّه] و لایقطعها إلاّالمخفّون. (البحار، ج 74،186)